De nieuwe Vertaalwijzer Engels-Nederlands van Chris Odijk

Boekbespreking door Cas Jamin

In augustus 2013 verscheen bij Uitgeverij Boekenbent de tweede, herziene editie van de ‘Vertaalwijzer Engels-Nederlands’; een boek waar ik als vertaalstudent veel gebruik van maak. Wat is er veranderd en is het nieuwe boek de moeite waard?

Wat vind je in de Vertaalwijzer?

In zeshonderd korte paragrafen behandelt de Vertaalwijzer een verscheidenheid aan aandachtspunten en valkuilen bij het vertalen van Engelse teksten in het Nederlands. Zo worden de belangrijkste grammaticale verschillen tussen beide talen besproken, waaronder de verschillen in grammaticale tijd, congruentie en het gebruik van lidwoorden. Ook wordt bijvoorbeeld uitgelegd hoe je omgaat met het vertalen van eigennamen. Daarnaast is er met paragrafen over stijlfouten, interpunctie en spelling aandacht voor de kwaliteit van het Nederlands.

Verder komen talloze idiomatische vertaalvalkuilen aan bod. Zo vertaal je an ugly look niet als ‘een lelijke blik’, maar als ‘een dreigende blik’ en slaat transpire, in tegenstelling tot wat je misschien zou denken als je een goed vertaalwoordenboek openslaat, zelden op ‘transpireren’.

Voor wie?

De Vertaalwijzer Engels-Nederlands blinkt uit als een samenvattend theorieboek en naslagwerk voor de vertaler in opleiding. Veel van de praktische vertaalaanwijzingen uit de opleiding worden er nog eens kort in besproken en met de 45 korte oefeningen kun je je kennis testen. Daarnaast is het een handig naslagwerk voor de beginnende beroepsvertaler.

Nieuwe editie

Voor deze editie is de tekst geactualiseerd en aangevuld met nieuwe voorbeelden. Ook komen nieuwe onderwerpen aan bod, zoals vertaaltransformaties, valse vrienden, synonym strings en het vertalen van ‘equivalentloze woorden’ (bv. sibling, googly, bling) en systeemgebonden terminologie (bv. backbencher, by-election). Bovendien is een uitvoerige tweetalige verklarende woordenlijst van grammaticale begrippen en stijlfiguren toegevoegd. Dit is een welkome hulp bij het raadplegen van grammatica’s en andere taalbronnen.

Duidelijke systematiek

De nieuwe editie is vooral een stuk overzichtelijker ingedeeld. Het boek heeft nu een duidelijke structuur en systematiek, met een register en inhoudsopgave die verwijzen naar (sub)paragraafnummers. Verder zijn typografische mogelijkheden beter benut om de structuur aan te geven en om accenten te leggen. De vorige editie uit 1992 werd nog uitgegeven op zakformaat, maar als grote paperback komt het werk duidelijk beter tot zijn recht.

Conclusie

De Vertaalwijzer Engels-Nederlands brengt veel praktische vertaalaanwijzingen in bondige vorm bij elkaar. Dat maakt hem uitermate geschikt als een samenvattend theorieboek en naslagwerk voor de vertaler in de dop. De nieuwe editie is completer en vooral ook een stuk makkelijker in het gebruik.

Bronnen
Vertaalwijzer Engels-Nederlands, ISBN: 978–94–6203–376–4
Website van de auteur

Een taal leren met DuoLingo

Door Mariëlle van Benthum

Via www.duolingo.com leer je gratis een vreemde taal. Op deze manier leren studenten een vreemde taal en krijgen internetbezoekers toegang tot steeds meer informatie in een taal die ze beheersen. Een videofilm op de website legt uit dat 1 miljoen studenten bij DuoLingo in 80 uur alle inhoud van Wikipedia kunnen vertalen.

Via DuoLingo kun je kiezen uit de talen Frans, Duits en Spaans. Je krijgt instructies om woorden te leren. En je brengt de geleerde stof in de praktijk bij het vertalen van woorden en zinnen uit het Engels naar de taal die je wilt leren en omgekeerd. Zo vertaal je ook nog een deel van de content van Internet en maak je deze beschikbaar voor anderstaligen.

Als je bij het vertalen een zin krijgt voorgeschoteld waarvan je nog niet alle woorden kent, kun je met de muisaanwijzer de vertaling van het desbetreffende woord opvragen. Je kunt ook vertalingen van anderen beoordelen. Zo worden minder gangbare variaties er vanzelf wel uit gefilterd.

Categorieën

De lessen zijn verdeeld in categorieën, zoals basis, kleding en eten. Per les zie je een tabblad met in het Engels de uitleg van de grammatica en een tabblad met veelgestelde vragen. Daar heb je ook de gelegenheid zelf een vraag te stellen.

Visueel en auditief leren 

In het lesplan zie je vier foto's van een jongen. Daarbij staat 'el niño' en de Engelse vertaling 'the boy'. Erg overzichtelijk en ook handig voor degenen die een visueel geheugen hebben. Als je op een pictogram met een luidspreker klikt, hoor je de uitspraak. Maar je kunt niet alleen naar de woorden luisteren, je kunt ook je eigen uitspraak laten beoordelen.

Instructies en oefeningen

Elke unit bevat zowel instructies als vertaaloefeningen. Want DuoLingo is behalve onderwijsprogramma ook een programma waarmee via crowdsourcing een deel van internet wordt vertaald.

Bij de vertaaloefeningen is DuoLingo nog weinig flexibel. Alleen vertalingen die het programma al kent worden als correct beschouwd. Zo moet het Spaanse ‘ella come’ worden vertaald als ‘she eats’. De vertaling ‘She is eating’ wordt niet geaccepteerd.

Muis niet nodig 

Een pluspunt van DuoLingo vind ik dat je niet per se hoeft te muizen. Je kunt typen en navigeren via het toetsenbord.

Niveaus 

DuoLingo houdt je score bij. Als je een niveau hebt voltooid, kun je verder naar een hoger niveau. Je kunt geen niveaus overslaan. Denk je dat een niveau te gemakkelijk voor je is, bewijs dat dan maar eerst.

Bij taalcursussen haken studenten soms af omdat het niveau van de cursus niet aansluit op hun vaardigheden. De cursusinhoud kan te gemakkelijk of juist te moeilijk zijn. Daarom biedt Duolingo een test aan waarmee je kunt bewijzen dat je de stof in de huidige les beheerst. De punten voor de desbetreffende les worden dan toegekend en zo kun je verder met moeilijker werk.

Social media 

Je kunt je resultaten snel delen via Twitter of Facebook. En je mag ook vrienden uitnodigen om zo van alles met je netwerk te delen.

Conclusie 

DuoLingo is een leuke manier om een taal te leren en zinnen te vertalen voor zodat de content op Internet ook toegankelijk wordt voor anderstaligen. DuoLingo laat je oefenen met vertalen naar de doeltaal en de brontaal, en maakt daarbij gebruik van letters, afbeeldingen en uitspraak. De site is erg gevarieerd, leuk en doeltreffend opgebouwd. Nu maar wachten tot DuoLingo ook Nederlands aanbiedt, en Chinees en al die andere talen die we nog graag willen leren en die nu nog ontbreken.


Bron:
www.duolingo.nl

Zomercursus literair vertalen (Engels, Frans en Pools)

Door Mariëlle van Benthum

Het Expertisecentrum Literair Vertalen organiseert in augustus een tweeweekse cursus literair vertalen. Per taal kunnen ongeveer 7 deelnemers meedoen. Dit jaar is de cursus bedoeld voor vertalers met een beroepsmatige interesse voor het vertalen van literaire teksten naar de doeltalen Engels, Frans of Pools.

Programma
In de ochtenden wonen de cursisten algemene lezingen bij of nemen ze deel aan forumgesprekken voor alle deelnemers. 's Middags zijn er per doeltaal intensieve workshops. Tijdens de workshops wordt gewerkt met voor de aanmelding gemaakte proefvertalingen.

Niveau
De zomercursus richt zich op moedertaalsprekers van een van de doeltalen die de Nederlandse taal ook goed beheersen en enthousiast zijn voor literatuur. Deelnemers hebben ook een opleiding genoten op HBO-niveau of hogeschool, of hebben daarmee vergelijkbare beroepservaring opgedaan.

Voor de doeltaal Frans kunnen beginnend literair vertalers of gevorderde beginners meedoen. De zomercursussen voor Engels en Pools bestaan uit masterclasses en zijn met name geschikt voor ervaren literair vertalers.

Plaats en tijd
De zomercursus vindt plaats van 15 tot en met 26 augustus 2011 in Utrecht. Belangstellenden kunnen zich tot 11 april aanmelden.

Aanmelding
Als deel van de aanmeldingsprocedure moet een proefvertaling worden gemaakt. Als er niet voldoende cursistenplaatsen zijn, wordt er een selectie gemaakt uit de vertalers die zich hebben aangemeld.

Meer informatie: zie de website van het Expertisecentrum Literair Vertalen.

Workshop Vertalen = Puzzelen

Door Mariëlle van Benthum

Teamwork organiseert op 13 en 23 mei in Utrecht de workshop ‘Vertalen = puzzelen’.

 Vertalers zijn altijd op zoek naar de achterliggende betekenis van woorden en zinnen. Steeds vragen we ons af wat nu precies de intentie is van de schrijver. We analyseren de tekst en moeten af en toe tussen de regels door lezen. Soms is de structuur van een te vertalen tekst ver te zoeken. Of de schrijver ging er vanuit dat de lezer wel genoeg specifieke voorkennis had over het onderwerp, waardoor bepaalde thema’s niet of nauwelijks worden opgehelderd. Is de tekst in de doeltaal dan wel te volgen? Het is een waar gepuzzel.

Daarom organiseert Teamwork nu deze nieuwe workshop Vertalen – puzzelen. De workshop bestaat uit twee onderdelen: Tony Parr neemt de leiding bij vertalen van Nederlands naar Engels, en Marcel Lemmens leidt het onderdeel vertalen van Engels naar Nederlands. Elk onderdeel duurt drie uur. Teamwork heeft Bureau BTV verzocht 3 PE-punten toe te kennen voor het volgen van één onderdeel en 6 punten voor het volgen van het dubbelprogramma. Als u zich voor 25 maart aanmeldt, geldt er een vroegboekkorting.

Aanvullende informatie:
Plaats: Hotel Park Plaza in Utrecht
Tijd: 13 en 23 mei van 10.00 - 13.15 en van 14.00 - 17.15 uur.
Website: http://www.teamwork-vertaalworkshops.nl/events/evenement.php?id=30

Data Intensieve Cursus Literair Vertalen bekend

Het Expertisecentrum Literair Vertalen (ELV) organiseert jaarlijks een intensieve cursus literair vertalen voor vertalers van diverse talen in het Nederlands. De cursus vindt in Utrecht plaats, dit jaar van 1 t/m 5 november.

De brontalen voor de cursus zijn in 2010 Engels, Italiaans en Noors en per taal is ruimte voor 6 à 7 deelnemers. Vanwege deze beperking en vanwege het hoge niveau van de cursus gaat aan deelname een toelatingstest vooraf.

De cursus zelf bestaat uit lezingen voor en forumgesprekken voor alle talen samen en intensieve praktische vertaalworkshops voor de drie brontalen apart. Voor Engels en Italiaans wordt vertaalervaring gevraagd, de cursus literair vertalen Noors richt zich op beginners en gevorderde beginners.

Meer informatie:
De volledige aankondiging op de website van het ELV
Expertisecentrum Literair Vertalen
Universiteit Utrecht
Trans 10
NL-3512 JK Utrecht
Nederland
Telefoon: +31 (0)30 253 6026
E-mail: literair.vertalen@uu.nl
Website: http://www.literairvertalen.org

Webtips: uw vocabulaire uitbreiden

Zoekt u nog een leuke en makkelijke manier om uw Engelse woordenschat uit te breiden? Kijk dan eens op de volgende twee websites:

Op de website van Merriam-Webster verschijnt elke dag uitleg van een Engels woord met wat achtergrondinformatie. Helaas is het mij niet gelukt mij aan te melden voor het woord van de dag per e-mail, maar de RSS feed werkt prima.

Op de website Word Spy wordt regelmatig uitleg gegeven van leuke en interessante woorden in het Engels, van pizza parliament tot trashout en van co-rumination tot stay-at-work mom. Hier kunt u zich wel zonder problemen aanmelden om per e-mail op de hoogte te worden gehouden.


Bronnen:
http://www.merriam-webster.com/cgi-bin/mwwod.pl
http://www.wordspy.com/