Vluchtig vocabulaire

Hoe de spaced repetition-methode bijdraagt aan het opbouwen en paraat houden van een meertalige woordenschat 

Door Cas Jamin

Elke vertaler en tolk weet hoe groot de uitdaging is om een nieuwe taal op professioneel niveau te leren gebruiken. Alleen al het opbouwen en vervolgens paraat houden van een grote, vaak specialistische woordenschat kost veel tijd. Met de juiste software kun je het trainen van vocabulaire efficiënt aanpakken, met goede resultaten op de lange termijn.

Spaced repetition

De betere software om vocabulaire te leren maakt gebruik van de zogenoemde spaced repetition-methode, die gebaseerd is op geheugenonderzoek. Deze methode volgt een uitgekiend en adaptief patroon van herhaling, waarbij het programma voor elk woord steeds een inschatting maakt van het beste moment om het opnieuw te overhoren: het moment van bijna vergeten.

Het moment van bijna vergeten

Op het moment van bijna vergeten kost het de meeste moeite om de geleerde woorden terug te halen. Frequente herhaling op dat moment leidt daarom tot een sterke verankering in het langetermijngeheugen. Het moment van bijna vergeten kan worden berekend, omdat we allemaal grofweg volgens een vast patroon dingen vergeten.

Uitspreiding van herhalingsmomenten

Naarmate je vaker het goede antwoord weet, schroeft de software de frequentie van overhoren omlaag en wordt de tijdsspanne waarbinnen je een woord
 zelf moet onthouden steeds langer. Het steeds langer worden van deze tijdsspanne is een belangrijk mechanisme (het zogenoemde spacing effect) dat bijdraagt aan het verankeren van het vocabulaire. Hierbij speelt onder andere mee dat de frequentie van overhoren op termijn omlaag moet, wil je zorgen dat de herhalingen op het moment van bijna vergeten blijven vallen.

Spaced repetition software

Er zijn veel applicaties beschikbaar om je woordenschat uit te breiden en op peil te houden. Hieronder bespreek ik er een aantal die gebaseerd zijn op de spaced repetition-methode.

SuperMemo (Windows)

SuperMemo wordt sinds 1985 ontwikkeld door Piotr Wozniak en Jacek Gorzelańczyk. Het was de eerste implementatie van zogenoemde spaced repetition in studiesoftware. Het algoritme van SuperMemo dient als basis voor dat van verschillende andere programma’s. Sommigen zweren erbij, maar het programma heeft een flinke leercurve.

Een unieke functie van dit programma is periodiek lezen of ‘incremental reading’. Hiermee kun je jezelf periodiek fragmenten van leerstof voorschotelen.

SuperMemo is een betaald programma.

Anki (Windows, Mac, Linux)

Anki is een gratis open source-programma. Het lijkt in de basis veel op SuperMemo, maar de interface is eenvoudiger. Net als SuperMemo kun je je antwoorden een score geven van nul tot vier. Hoe hoger de score, hoe langer het duurt tot de volgende herhaling.

Mnemosyne (Windows, Mac, Linux)

Mnemosyne is waarschijnlijk het eenvoudigste van SuperMemo afgeleide programma. Ook hier geef je je eigen antwoorden een score.

Er is bij dit programma goed nagedacht over verschillende vertaalrichtingen en het oefenen van de fonetische schrijfwijze van woorden in karaktertalen.

Mnemosyne is gratis en open source.

Fullrecall (Windows, Mac, Linux, Android, Web)

Fullrecall is een betaald programma dat in aanpak sterk op SuperMemo lijkt, maar dat veel eenvoudiger is in gebruik. Er is een proefversie beschikbaar met beperkte mogelijkheden.

Quizlet (Web, iOS, Android)

Quizlet heeft een heel eenvoudige, frisse interface. Het invoeren van nieuwe woorden gaat lekker vlot zonder tussenkomst van de muis en er zijn allerlei quizvormen.

Bijzonder is dat je de uitspraak in beide talen kunt horen tijdens het oefenen. Zeker voor wie auditief ingesteld is, is dit een groot pluspunt. Helaas is voor Engels vooralsnog alleen de Amerikaanse uitspraak beschikbaar.

Ook werkt Quizlet samen met diverse applicaties voor iOS en Android. Quizlet wordt met name in de VS volop gebruikt in alle niveaus van het onderwijs. De website staat dan ook vol met kant-en-klare flashcards voor allerlei talen en vakgebieden.

Quizlet is gratis, met een betaalde optie als je de advertenties aan de zijkant weg wilt hebben.

Memrise (Web, iOS)

Memrise werkt op een heel eigen, speelse manier. Elke leersessie combineert allerlei quizvormen. Als het gaat om de gebruiker geboeid houden doen ze het zeker erg goed. Bij de volledig uitgewerkte flashcard-sets hoor je de uitspraak en krijg je allerlei ezelsbruggetjes te zien.

Het beschikbare kant-en-klare aanbod van woordenlijsten is echter nog beperkt en het zelf invoeren van woorden is nog te omslachtig.

Conclusie

Spaced repetition-software is zeker een doeltreffend hulpmiddel voor de druk bezette vertaler of vertaalstudent. Het consequent uitbreiden en bijhouden van vocabulaire gaat met dergelijke software gemakkelijker en levert ook op de lange termijn goede resultaten op.

Bronnen

Want to Remember Everything You’ll Ever Learn? Surrender to This Algorithm
‘Spacing effect’ calls for an end to last-minute cramming
Hermann Ebbinghaus
Spaced repetition
Spacing effect
Levels of processing effect
Leitner system
Spaced repetition learning systems

Van krukwaarder tot lokhomo: kennisbank Nederlandse taal weerspiegelt veranderende maatschappij

Overgenomen persbericht INL d.d. 6 september 2011

De vernieuwde website van het INL biedt toegang tot de kennisbank van de Nederlandse taal (www.inl.nl). Deze kennisbank geeft zowel de betekenis van de oudste woorden als van de meest recente: woorden vanaf ca. 500 na Christus tot die van vandaag de dag. Bezoekers krijgen via een zoekbox toegang tot ruim 500.000 trefwoorden en bijna 2.000.000 citaten. Hiermee geeft de kennisbank niet alleen een beeld van de veranderingen in de Nederlandse woordenschat, maar ook van die in de Nederlandse en Vlaamse cultuur.

Betekenisverschuiving van woorden
Taal volgt maatschappelijke ontwikkelingen. De kennisbank bevat oude woorden als krukwaarder en dingvoogd (rechtsfunctionarissen), nieuwe woorden als lokhomo, lokfiets en lokauto, maar laat ook de betekenisverschuiving van woorden zien. Het woord paard werd vroeger in de eerste plaats in de landbouw en het vervoer gebruikt, maar we vinden het tegenwoordig vooral terug in context van sport en vrijetijdsbesteding. En wat zegt de veranderende betekenis van het woord borrel over onze tijdsgeest? Naast de oorspronkelijke betekenis ‘glaasje jenever’ is de betekenis ‘sociale gelegenheid met een hapje en een drankje’ ontstaan. Vooral die laatste betekenis komen we de laatste decennia tegen in het dagelijks taalgebruik.

Voor wetenschappers en andere taalliefhebbers
De kennisbank biedt informatie voor zowel wetenschappers als taalliefhebbers. De taalliefhebber kan woorden en betekenissen vinden. Ook kunnen verbanden worden ontdekt tussen woorden van vroeger en nu of tussen groepen van woorden. De kennisbank biedt wetenschappers onderzoeksmogelijkheden op het gebied van spelling, morfologie, betekenisontwikkeling en combinatiemogelijkheden.

Het INL · Schatkamer van de Nederlandse taal
De kennisbank is een product van het INL. Het INL bestudeert de Nederlandse taal en werkt aan een zo volledig mogelijke beschrijving van de woordenschat. Taal is altijd in beweging en de kennisbank beweegt mee. Daarom wordt de kennisbank door het INL voortdurend aangevuld met nieuwe woorden. Daarnaast beheert en onderhoudt het INL digitale taalmaterialen en stelt die via de TST-Centrale* beschikbaar.

*[Toelichting van de redactie:] De TST-Centrale is de Nederlands-Vlaamse centrale voor opslag, onderhoud en distributie van digitale Nederlandstalige taalmaterialen. Deze informatie wordt onder andere gebruikt voor onderzoeksdoeleinden.

Kennis delen voor taalliefhebbers

Door Mariëlle van Benthum

Het webportaal http://nl.bab.la/ biedt taalliefhebbers een platform om elkaar online te ontmoeten, ideeën uit te wisselen en (elkaar) talen te leren. Want bestaat er een betere taaldocent dan een moedertaalspreker, die graag zijn kennis deelt?

Een van de interessante onderdelen van deze site is een meertalig online woordenboek dat naast vertalingen ook hedendaagse contextzinnen en uitspraakvoorbeelden bevat. Nederlandse termen kunnen op dit moment helaas alleen naar het Engels worden vertaald. Maar niet getreurd, u vindt op bab.la ook taaltests, taalspellen en een woordenschattrainer.

Interactief
Het bijzondere aan de portal is dat deze interactief is. Zo kunt u zelf vertalingen, taaltests en woordenlijsten toevoegen. Er zijn al tests, spellen en woordentrainers voor Engels, Chinees, Frans, Hindi, Japans, Koreaans, Pools, Portugees, Roemeens, Russische, Spaans en Turks.

Het is nog wel nodig om de woordenboeken te helpen verbeteren, door zelf nieuwe vertalingen toe te voegen. Zo heb ik als test een aantal termen met betrekking tot horloges opgezocht. Het valt me op dat er voor een groot aantal termen nog geen Nederlandse vertaling bestaat.

De woordenboeken bevatten naast woorden, ook waardevolle extra vertalingen, van spreektaal en regionale uitdrukkingen tot bijvoorbeeld technisch of ander vakspecifiek jargon. Hierbij kunt u speciale functies gebruiker als een zoekfilter, het zoeken op synoniemen, het beluisteren van de uitspraak van een lemma en het opvragen van voorbeeldzinnen.

Leren, spelen en kennis delen
Als u zich registreert, dan kunt u via het tabblad ‘Woordenschat’ woorden leren met een effectief geheugenkaartensysteem, waarmee u vertalingen net zo vaak kunt herhalen tot ze in uw langetermijngeheugen zijn opgeslagen. Tevens kunt u via dit tabblad uw eigen les toevoegen.

Via het tabblad ‘Tests’ kunt u op dit moment ongeveer 60 taaltests uitvoeren in de categorieën werk, cultuur & geschiedenis, reizen & plaatsen, fun, grammatica, woordenschat en gesprek.

U kunt op bab.la ook op een heel ontspannen manier met taal bezig zijn, via het tabblad ‘Spelletjes’. Hier heeft u toegang tot onder meer galgje, memory en ‘match it’, een spel waarbij u zo snel mogelijk passende vertalingen bij elkaar zoekt.

Als u een concrete vraag hebt die u graag door andere taalliefhebbers zou willen laten beantwoorden, zoals de vertaling van een bepaalde term of woord, dan kunt u via het forum raad vragen. U kunt ook juist een ander helpen bij de zoektocht naar de juiste vertaling.

Ten slotte biedt de site de mogelijkheid om een tekst te laten vertalen door een beëdigd vertaler of gebruik te maken van verschillende tools en plug-ins, zoals een woordenboek voor iPhone, een woordenboekbalk voor in uw browser en een woordenboekinterface voor twitter.

Conclusie
Het portaal is een echte aanrader voor taalliefhebbers en studenten. Het is een leuke en moderne manier om een taal te leren en te oefenen. De gratis online woordenboeken zijn nog niet 'af' maar bieden u de kans om uw kennis te delen. In het logo van het portaal staat ‘Loving languages’. En dat klopt. U proeft het direct bij een bezoek aan de site.

Webtips: uw vocabulaire uitbreiden

Zoekt u nog een leuke en makkelijke manier om uw Engelse woordenschat uit te breiden? Kijk dan eens op de volgende twee websites:

Op de website van Merriam-Webster verschijnt elke dag uitleg van een Engels woord met wat achtergrondinformatie. Helaas is het mij niet gelukt mij aan te melden voor het woord van de dag per e-mail, maar de RSS feed werkt prima.

Op de website Word Spy wordt regelmatig uitleg gegeven van leuke en interessante woorden in het Engels, van pizza parliament tot trashout en van co-rumination tot stay-at-work mom. Hier kunt u zich wel zonder problemen aanmelden om per e-mail op de hoogte te worden gehouden.


Bronnen:
http://www.merriam-webster.com/cgi-bin/mwwod.pl
http://www.wordspy.com/