Vertalen. Een kwestie van kwaliteit

Door Mark van den Brink van Vertaalbureau Perfect en Sigrid Lensink-Damen

Het overkomt ons allemaal wel eens: heb je een prachtige vertaling geleverd, krijg je een boze klant aan de telefoon. Dit was bepaald niet wat hij ervan verwacht had. Wat nu? Hier volgen een paar tips om je huidige en toekomstige klanten een beter beeld te geven van het vertaalproces en duidelijke afspraken te maken voor een betere dienstverlening.

Moet echt alles vertaald worden?
Vindt je klant de offerte te hoog? Vraag je klant dan wat het doel van zijn tekst is. Welke boodschap wil hij overbrengen? In het algemeen geldt: hoe minder overbodige zaken, hoe krachtiger de tekst. Geef je klant het advies alleen datgene te laten vertalen wat voor hem en zijn klanten van belang is. Wanneer hij lange Nederlandse teksten wil laten vertalen, kun je voorstellen dat hij een kortere versie van de tekst aanlevert.

Vraag om beeld- en referentiemateriaal
Een afbeelding kan een lange beschrijving vaak verduidelijken. En dat is uiteraard nuttig om een tekst zo duidelijk mogelijk te vertalen. Vraag de klant ook om referentiemateriaal, zoals oude brochures in de doeltaal, websites en ander naslagwerk. Zo krijg je gevoel voor de stijl en het jargon van je klant.

Vraag of de tekst gelokaliseerd moet worden
Lokaliseren betekent dat je de tekst aanpast aan de gebruiken van het land. Of wil de klant een vleugje Nederlandse cultuur handhaven in de tekst? Goed overleg biedt uitkomst, maar houd altijd het doel van de tekst voor ogen. Soms is lokaliseren gewoon nodig.

Is stijl belangrijk?
Wil de klant dat de tekst wordt herschreven of afgestemd op de doelgroep? Vergaar zoveel mogelijk informatie over doel en achtergrond van de tekst als je een vertaling wilt die het beoogde effect sorteert.

Zorg dat je goedkeuring van de klant hebt om de tekst waar jij dat nodig acht aan te passen of maak duidelijke afspraken over de door te voeren wijzigingen. Zo voorkom je onenigheid achteraf en is de klant zeker tevreden over de aanpassingen.

Een volledige en correcte brontekst is het halve werk
Geeft de klant je een te krappe deadline en moet je beginnen voordat de definitieve tekst klaar is? Zorg er dan voor dat elke versie voorzien is van datum en tijd en laat alle wijzigingen duidelijk markeren. Maar je kunt beter wat extra tijd vragen. Net als voor elke andere vertaling geldt ook nu: plan het vertaalwerk ruim in, dan kun je de tekst nog even laten liggen en er later met een frisse blik naar kijken. Vaak kun je er dan nog enkele fouten of minder mooie formuleringen uit halen.

Specialistische teksten vragen om gespecialiseerde vertalers
Ben je een projectbeheerder bij een vertaalbureau, dan kun je informatie geven over de uiteindelijke vertaler. Dit geeft de klant meer vertrouwen dat zijn tekst in goede handen is. Stuur de klant eventueel eerder gemaakte, soortgelijke vertalingen. Zorg er ook voor dat de vertaler precies weet wat de klant wil.
Ben je freelancer, overtuig je klant door hem je vertaalwerk te laten zien.

De puntjes op de i
Vraag om een proefdruk en corrigeer die eventueel. Adviseer je klant om de allerlaatste versie van de tekst altijd te laten controleren door een moedertaalspreker met gevoel voor taal. Dit kan jij zelf zijn, maar beter nog iemand die met een frisse blik naar de tekst kijkt.

Corrigeer de tekst niet op basis van telefonische aanwijzingen. De kans op misverstanden is levensgroot.

Waar voor zijn geld
Je wilt de klant waar voor zijn geld geven, maar niet verzanden in lange e-mailwisselingen over kleinigheden. Wees duidelijk over de kosten en waar de grenzen van je dienstverlening liggen.
Ben je bang dat de klant niet gaat betalen? Vraag dan een aanbetaling.

Betrokkenheid
Het kost misschien tien minuten meer om met je klant te overleggen, maar uiteindelijk kun je je daarmee veel frustratie besparen en je klant tevreden houden.

Als je maar een paar van de adviezen in deze vertaalwijzer ter harte neemt, wordt je vertaling al kwalitatief beter!

Kennis delen voor taalliefhebbers

Door Mariëlle van Benthum

Het webportaal http://nl.bab.la/ biedt taalliefhebbers een platform om elkaar online te ontmoeten, ideeën uit te wisselen en (elkaar) talen te leren. Want bestaat er een betere taaldocent dan een moedertaalspreker, die graag zijn kennis deelt?

Een van de interessante onderdelen van deze site is een meertalig online woordenboek dat naast vertalingen ook hedendaagse contextzinnen en uitspraakvoorbeelden bevat. Nederlandse termen kunnen op dit moment helaas alleen naar het Engels worden vertaald. Maar niet getreurd, u vindt op bab.la ook taaltests, taalspellen en een woordenschattrainer.

Interactief
Het bijzondere aan de portal is dat deze interactief is. Zo kunt u zelf vertalingen, taaltests en woordenlijsten toevoegen. Er zijn al tests, spellen en woordentrainers voor Engels, Chinees, Frans, Hindi, Japans, Koreaans, Pools, Portugees, Roemeens, Russische, Spaans en Turks.

Het is nog wel nodig om de woordenboeken te helpen verbeteren, door zelf nieuwe vertalingen toe te voegen. Zo heb ik als test een aantal termen met betrekking tot horloges opgezocht. Het valt me op dat er voor een groot aantal termen nog geen Nederlandse vertaling bestaat.

De woordenboeken bevatten naast woorden, ook waardevolle extra vertalingen, van spreektaal en regionale uitdrukkingen tot bijvoorbeeld technisch of ander vakspecifiek jargon. Hierbij kunt u speciale functies gebruiker als een zoekfilter, het zoeken op synoniemen, het beluisteren van de uitspraak van een lemma en het opvragen van voorbeeldzinnen.

Leren, spelen en kennis delen
Als u zich registreert, dan kunt u via het tabblad ‘Woordenschat’ woorden leren met een effectief geheugenkaartensysteem, waarmee u vertalingen net zo vaak kunt herhalen tot ze in uw langetermijngeheugen zijn opgeslagen. Tevens kunt u via dit tabblad uw eigen les toevoegen.

Via het tabblad ‘Tests’ kunt u op dit moment ongeveer 60 taaltests uitvoeren in de categorieën werk, cultuur & geschiedenis, reizen & plaatsen, fun, grammatica, woordenschat en gesprek.

U kunt op bab.la ook op een heel ontspannen manier met taal bezig zijn, via het tabblad ‘Spelletjes’. Hier heeft u toegang tot onder meer galgje, memory en ‘match it’, een spel waarbij u zo snel mogelijk passende vertalingen bij elkaar zoekt.

Als u een concrete vraag hebt die u graag door andere taalliefhebbers zou willen laten beantwoorden, zoals de vertaling van een bepaalde term of woord, dan kunt u via het forum raad vragen. U kunt ook juist een ander helpen bij de zoektocht naar de juiste vertaling.

Ten slotte biedt de site de mogelijkheid om een tekst te laten vertalen door een beëdigd vertaler of gebruik te maken van verschillende tools en plug-ins, zoals een woordenboek voor iPhone, een woordenboekbalk voor in uw browser en een woordenboekinterface voor twitter.

Conclusie
Het portaal is een echte aanrader voor taalliefhebbers en studenten. Het is een leuke en moderne manier om een taal te leren en te oefenen. De gratis online woordenboeken zijn nog niet 'af' maar bieden u de kans om uw kennis te delen. In het logo van het portaal staat ‘Loving languages’. En dat klopt. U proeft het direct bij een bezoek aan de site.