Kids: weg met dat woord!

Persbericht 

13 december 2013

Overbodig en onnodig hip

Onnodig hip doen, daar houden we niet van. Als het aan de Nederlanders en de Vlamingen ligt, zeggen we in 2014 gewoon weer kinderen in plaats van kids. Dat woord komt vandaag als grote verliezer uit de bus in de verkiezing Weg met dat woord! van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL). 

Eind november riep het INL alle Nederlandse taalgebruikers op om woorden te nomineren die we niet meer terug willen zien in 2014. Uit ruim achthonderd verschillende inzendingen staken er tien met kop en schouders bovenuit: absoluut, confederalisme, crisis, dagdagelijks, kids, papadag, participatiesamenleving, selfie, swag en yolo. In de stemronde die volgde kreeg kids een overtuigende 40% van de stemmen. Yolo (14%) en swag (11%) eindigden op de tweede en derde plek.

Overbodig 

Kids vinden de stemmers overbodig omdat er al een Nederlands woord voor bestaat dat prima voldoet: kinderen. Mensen rillen van dit “schijnbaar joviale woord, dat ook nog eens Engels is!” en willen er vanaf. “Nutteloos hip”, vat een van de inzenders samen. Ook de woorden yolo en swag, die na kids het grootste deel van de stemmen kregen, vallen onder populair taalgebruik. Volgens de stemmers nutteloze woorden die ook nog eens vervelend klinken. Daarnaast is voor veel mensen de betekenis onduidelijk.

Crisis 

Het woord crisis eindigt opvallend genoeg onderaan de lijst met slechts 2% van de stemmen. In eerste instantie stuurde men het woord veelvuldig in vanwege de betekenis: “als we net doen alsof er geen crisis meer is, verdwijnt ze vanzelf” en “tijd voor positieve verandering”, aldus de inzenders. Dat we van de crisis af willen is duidelijk, maar met het woord zelf is blijkbaar niet zoveel mis.

--
Dit was een persbericht van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie. Vertalersnieuws is niet verantwoordelijk voor de inhoud van dit persbericht.

Weg met dat woord!

[Persbericht] 

Leiden, 21 november 2013

Woordenverkiezing 2013 

Participatiesamenleving is onlangs door het Genootschap Onze Taal uitgeroepen tot het woord van 2013. Andere kanshebbers waren Pietitie, socialbesitas en selfie. Het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) pakt de woordenverkiezing dit jaar anders aan en wil graag weten welk woord u absoluut niet terug wilt zien in 2014.

In 2013 verschenen er veel nieuwe woorden in het nieuws in Vlaanderen en Nederland. Zoals hittestress, comakijken en voorsteekpas. Maar ook woorden die we al langer kennen domineerden de krantenkoppen: plofkip bijvoorbeeld of troonswissel, recessie, diamantroof en graaicultuur. Het INL wil graag van u weten welk woord - dat veelvuldig de revue passeerde in 2013 - u niet meer tegen wilt komen in 2014.

Nominaties 

Tot en met woensdag 4 december kunt u via het formulier op de website van het INL of via Twitter suggesties insturen voor woorden die wat u betreft mogen verdwijnen. Op basis daarvan stelt het INL een shortlist samen met de genomineerde woorden.

Wegstemmen 

Vanaf 5 december kunnen de woorden uit de shortlist ‘weggestemd’ worden. Welk woord moeten we volgens u achterlaten in 2013 en waarom? Ligt het aan de betekenis van kweekburger, de klank van phablet of misschien wel de spelling van skeuomorfisme (‘het weergeven van designelementen die lijken op dagelijkse voorwerpen’)? Op vrijdag de 13de maakt het INL de grote verliezer bekend.

--
Dit was een persbericht van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie. Vertalersnieuws is niet verantwoordelijk voor de inhoud van dit persbericht.

Voer voor letterkundigen vertalers en andere nieuwsgierigen: ruim duizend 17de- en 18de-eeuwse brieven online

Persbericht 

6 september 2013 

Alledaags taalgebruik van Nederlandse zeelieden en thuisblijvers 

 

Op 5 september is een verzameling van ruim duizend 17de- en 18de-eeuwse brieven online beschikbaar gekomen via http://brievenalsbuit.inl.nl. De brieven zijn geschreven tussen Nederlanders in verre oorden, waaronder zeelieden, en thuisblijvers. De verzameling brieven is interessant voor historici en taalkundigen, omdat het een schat aan informatie bevat over alledaags taalgebruik uit die tijd. 


In het project Brieven als Buit zijn onder leiding van prof. dr. Marijke van der Wal de brieven taalkundig onderzocht aan de Universiteit Leiden. Daar is de collectie ook handmatig overgetikt (getranscribeerd) door vrijwilligers. Op het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) is vervolgens allerlei taalkundige informatie toegevoegd, zoals spelling en woordsoort. Die informatie maakt de teksten beter te doorzoeken. Vanaf nu is de gehele taalkundig bewerkte collectie online beschikbaar.

Taal van gewone mensen 

Het bijzondere aan de collectie is dat het ongepolijst taalgebruik bevat van gewone mensen uit de 17de- en 18de eeuw. De meeste historische teksten zijn namelijk afkomstig van geletterden die volgens de schrijftaalnorm schreven. Dat geldt niet voor deze brieven. De taal van deze briefschrijvers bevat talloze spellingen, woorden en zinsconstructies die nauw aansluiten bij het mondelinge taalgebruik van toen.

Meer dan honderd spellingen 

Het woord kapitein bijvoorbeeld, komt wel in meer dan honderd spellingen voor. Onder andere als captijen, kappeten en katyn. Een ander voorbeeld is bootsman, dat ook als bosman en boosman werd gespeld. Bij de taalkundige bewerking zijn de moderne spellingen kapitein en bootsman aan de oude spellingvarianten gekoppeld. In de gisteren gelanceerde zoekapplicatie kunnen alle oude spellingvarianten in één keer worden opgevraagd, door te zoeken op het hedendaagse lemma kapitein of bootsman.

Over het INL, Schatkamer van de Nederlandse taal


Het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) is de plek voor iedereen die op zoek is naar informatie over woorden en hun betekenis, spelling en gebruik door de eeuwen heen. Het INL verzamelt, beschrijft en bestudeert de Nederlandse taal en woordenschat in de ruimste zin van het woord.

--
Dit was een persbericht van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL) . Vertalersnieuws is niet verantwoordelijk voor de inhoud van dit persbericht.

Van krukwaarder tot lokhomo: kennisbank Nederlandse taal weerspiegelt veranderende maatschappij

Overgenomen persbericht INL d.d. 6 september 2011

De vernieuwde website van het INL biedt toegang tot de kennisbank van de Nederlandse taal (www.inl.nl). Deze kennisbank geeft zowel de betekenis van de oudste woorden als van de meest recente: woorden vanaf ca. 500 na Christus tot die van vandaag de dag. Bezoekers krijgen via een zoekbox toegang tot ruim 500.000 trefwoorden en bijna 2.000.000 citaten. Hiermee geeft de kennisbank niet alleen een beeld van de veranderingen in de Nederlandse woordenschat, maar ook van die in de Nederlandse en Vlaamse cultuur.

Betekenisverschuiving van woorden
Taal volgt maatschappelijke ontwikkelingen. De kennisbank bevat oude woorden als krukwaarder en dingvoogd (rechtsfunctionarissen), nieuwe woorden als lokhomo, lokfiets en lokauto, maar laat ook de betekenisverschuiving van woorden zien. Het woord paard werd vroeger in de eerste plaats in de landbouw en het vervoer gebruikt, maar we vinden het tegenwoordig vooral terug in context van sport en vrijetijdsbesteding. En wat zegt de veranderende betekenis van het woord borrel over onze tijdsgeest? Naast de oorspronkelijke betekenis ‘glaasje jenever’ is de betekenis ‘sociale gelegenheid met een hapje en een drankje’ ontstaan. Vooral die laatste betekenis komen we de laatste decennia tegen in het dagelijks taalgebruik.

Voor wetenschappers en andere taalliefhebbers
De kennisbank biedt informatie voor zowel wetenschappers als taalliefhebbers. De taalliefhebber kan woorden en betekenissen vinden. Ook kunnen verbanden worden ontdekt tussen woorden van vroeger en nu of tussen groepen van woorden. De kennisbank biedt wetenschappers onderzoeksmogelijkheden op het gebied van spelling, morfologie, betekenisontwikkeling en combinatiemogelijkheden.

Het INL · Schatkamer van de Nederlandse taal
De kennisbank is een product van het INL. Het INL bestudeert de Nederlandse taal en werkt aan een zo volledig mogelijke beschrijving van de woordenschat. Taal is altijd in beweging en de kennisbank beweegt mee. Daarom wordt de kennisbank door het INL voortdurend aangevuld met nieuwe woorden. Daarnaast beheert en onderhoudt het INL digitale taalmaterialen en stelt die via de TST-Centrale* beschikbaar.

*[Toelichting van de redactie:] De TST-Centrale is de Nederlands-Vlaamse centrale voor opslag, onderhoud en distributie van digitale Nederlandstalige taalmaterialen. Deze informatie wordt onder andere gebruikt voor onderzoeksdoeleinden.

De Nederlandse taal is een woord kwijt

Persbericht van het INL, d.d. 2 november 2010

Het INL, het Instituut voor Nederlandse Lexicologie, heeft een leuk online taalspel ontwikkeld: HET VERLOREN WOORD. Doel van het spel is om met behulp van cryptische omschrijvingen en zoekopdrachten een Nederlands woord te ontmaskeren. Deelnemers beleven met deze zoektocht de gevarieerdheid van de Nederlandse taal. De spelperiode is zes weken. Website van het spel is www.hetverlorenwoord.eu

Grenzen opzoeken van je taalkennis
De moeilijkheidsgraad van dit spel is hoog. De doorgewinterde puzzelaar, de ervaren woordenboekgebruiker en de ware taalliefhebber zullen de grenzen van hun taalkennis moeten opzoeken om HET VERLOREN WOORD te kunnen vinden. Iedere ronde worden er aanvullende aanwijzingen gegeven die iets gemakkelijker zijn.

Bedacht en vormgegeven door het INL
Het spel is een product van het INL, Schatkamer van de Nederlandse Taal. Het INL verzamelt en bestudeert Nederlandse woorden, slaat ze op in databanken en maakt daarmee wetenschappelijke woordenboeken. Daarnaast beheert en onderhoudt het INL digitale taalmaterialen en stelt die beschikbaar aan geïnteresseerden. Zo is de Schatkamer van de Nederlandse taal voor iedereen toegankelijk.

Het INL zet vijftien eeuwen Nederlands online

Bron: nieuwsbericht op de website van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie

Na eerst het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) en vervolgens het Vroegmiddelnederlands Woordenboek (VMNW) en het Oudnederlands Woordenboek (ONW), is sinds vrijdag 11 december ook het Middelnederlandsch Woordenboek (MNW) online!

Het Middelnederlandsch Woordenboek beschrijft de periode 1250 tot 1550.

Om aan het MNW dezelfde zoekvragen te kunnen stellen als aan de andere drie woordenboeken is de structuur uniformer gemaakt. Daarnaast is - net zoals bij het WNT, VMNW en ONW - aan elk lemma een modern Nederlands trefwoord toegevoegd zodat iedereen makkelijk zijn of haar weg in het materiaal kan vinden.

Het MNW online is meer dan een nieuw en handig werkinstrument op zich: samen met de drie eerder genoemde historische woordenboeken, die bij deze gelegenheid ook een herziening hebben gekregen, laat het duidelijk zien dat er voor het verre en nabije verleden van het Nederlands ook een mooie digitale toekomst weggelegd is.

De woordenboeken zijn hier te vinden: http://www.inl.nl/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=25&Itemid=691
De website van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie: www.inl.nl