Time management, of de kracht van nee

door Mariëtte van Drunen

Deadline. Wat een rotwoord. Alsof je dood gaat als je niet binnen de lijn blijft. Gelukkig is het zo erg meestal niet, maar soms kan een te grote hoeveelheid naderende deadlines, of de naderende deadline van een grote klus, wel voelen als een dodelijke stressverwekker.

Sinds ik voor het eerst als vertaler begon, heb ik al heel wat dingen geprobeerd om niet gek te worden van deadlines: van ’s nachts doorwerken tot leren om beter in te schatten hoe lang klussen duren, extra tijd vragen als je denkt dat je het misschien niet gaat redden en van alles daar tussenin.

Tegenwoordig schat ik klussen zo ruim mogelijk in en zoek ik ook naar samenwerkingspartners als ik een klus graag aanneem maar de doorlooptijd niet realistisch of net te krap vind. En het komt ook regelmatig voor dat ik een klus weiger omdat de deadline voor mij niet haalbaar is. Dat geeft lucht.

Laatst zei een vriend van me dat hij een briljante workshop time management had gehad: toen ze allemaal braaf aan tafel zaten, zei de workshopleider: deze workshop duurt wel vijftien seconden. Het enige dat jullie nodig hebben is namelijk één woord: nee. En dat was de workshop. Humor, maar ook een waarheid als een koe.

Deadline klinkt heel negatief, maar uiteindelijk gaat het erom dat je een realistische deadline afspreekt en nee zegt als iets niet haalbaar is. En dat je ook nee tegen de deadline zegt als iets gaandeweg niet haalbaar blijkt. Kwaliteit voor levertijd, zal ik maar zeggen. En dat noem ik dan weer time management.

Nieuwe voorzitter Vereniging van Schrijvers en Vertalers

[persbericht]

De Vereniging van Schrijvers en Vertalers, VSenV, heeft een nieuwe voorzitter gekozen: Maria Vlaar. Zij gaat zich de komende jaren inzetten om de positie van schrijvers, vertalers, journalisten en scenarioschrijvers in de veranderende wereld van uitgeverij, krantenbedrijf en media te versterken en hun belangen te behartigen. Dat is besloten tijdens de halfjaarlijkse algemene ledenvergadering op 8 juni jl.

Maria Vlaar is de opvolgster van Pierre Spaninks die al vele jaren bestuurlijke functies heeft vervuld binnen de VSenV en de afdelingen, de laatste 2 jaar als voorzitter. Hij blijft zich als zelfstandig journalist toeleggen op publicaties over ondernemers en ondernemen in het bijzonder voor De Nieuwe Pers.

Maria Vlaar (1964) was eerder onder meer redacteur bij De Bezige Bij, adjunct-directeur van het Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds (een van de voorlopers van het Letterenfonds) en voorzitter van de SLAA, de Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam.
Sinds 2012 is zij freelance recensent en literair journalist, onder meer voor de Vlaamse kwaliteitskrant De Standaard, De Groene Amsterdammer, NRC Handelsblad en Boekblad, redacteur en adviseur voor diverse uitgeverijen en schrijvers, interviewer en moderator voor literaire festivals, en jurylid van de P.C. Hooftprijs.

De VSenV wordt gevormd door 3 afdelingen: de Vereniging van Letterkundigen VVL, de FreelancersAssociatie FLA, en het Netwerk Scenarioschrijvers.

----

Dit was een persbericht van de Vereniging van Schrijvers en Vertalers. Vertalersnieuws is niet verantwoordelijk voor de inhoud van dit persbericht.

Proefleessoftware voor vertalers

Door Cas Jamin

Iedere professionele vertaler kent het belang van herhaaldelijk proeflezen om goede, consistente vertalingen te kunnen leveren. Onder tijdsdruk willen er nog wel eens formele fouten in een vertaling sluipen. Met speciale proefleesapplicaties voor vertalers kun je in ieder geval een deel hiervan snel opsporen en verbeteren.

TQA-tools

‘Translation Quality Assurance tools’, of kortweg ‘TQA-tools’, zijn computertoepassingen die de vertaler helpen bij het proeflezen. Ze wijzen je op mogelijke lacunes, inconsistenties, interpunctiefouten of problemen met opmaaktags. Het kan gaan om proefleesfuncties die in vertaalapplicaties zoals Trados en MemoQ ingebouwd zijn, maar ook om speciale programma’s zoals ErrorSpy, QA Distiller, ApSIC Xbench, FineQA, Verifika en CheckMate.

TQA-tools hebben tweetalige vertaalgeheugenbestanden als invoer nodig. Daarom worden ook losstaande TQA-tools altijd naast vertaalapplicaties zoals Trados en MemoQ gebruikt.

Volledigheid

Een TQA-tool attendeert je op segmenten (zinnen, alinea’s) die helemaal niet, of onvolledig vertaald lijken te zijn. Zo krijg je een seintje bij een zekere procentuele afwijking in lengte tussen bron- en doelsegment of een doelsegment dat grotendeels identiek is aan het bronsegment.

Consistentie

Daarnaast helpt de software je om de consistentie van je vertaling na te gaan. Identieke segmenten die verschillend vertaald zijn worden uitgelicht. Hetzelfde geldt voor afwijkingen van de terminologielijst.

Fouten

Bovendien wijst een TQA-tool je op mogelijk verkeerd overgenomen getallen of data, verschillen in opmaak tussen bron- en doelsegment, spelfouten en interpunctiefouten. Ook kan een TQA-tool bij softwarelokalisatieprojecten controleren of aan bepaalde technische eisen voldaan is, zoals een maximum aantal karakters per interface-element.

In het gebruik

Met TQA-tools spoor je snel allerlei formele fouten en onvolkomenheden in je vertalingen op, waar je anders gemakkelijk overheen leest. Hierdoor blijft er meer tijd over om je te richten op de inhoud. TQA-tools geven wel regelmatig vals alarm, maar daardoor kom je ook veel potentiële onvolkomenheden op het spoor. Dergelijke software kan bijvoorbeeld geen rekening houden met stijlkeuzes. Misschien geeft het programma aan dat een bepaalde zin of term inconsequent vertaald is, maar is een variatie in woordkeus juist gewenst. Door te spelen met de instellingen kun je het aantal meldingen terugbrengen tot een werkbaar niveau.

De software

Vertaalapplicaties zoals Trados, MemoQ en Déjà VuX hebben ingebouwde proefleesfuncties. Ze zijn niet altijd gemakkelijk te vinden en de mogelijkheden zijn beperkter dan bij de speciale TQA-software. In de documentatie kun je terugvinden wat er mogelijk is met jouw vertaalprogramma. Hieronder bespreek ik een aantal van de losse TQA-applicaties.

ErrorSpy

ErrorSpy (Windows) kwam in 2003 op de markt, en was het eerste programma dat geheel toegespitst is op het proeflezen van vertalingen. Het vindt onvolledig vertaalde segmenten, inconsistenties in terminologie, spelfouten, interpunctiefouten, problemen met tags en verkeerd overgenomen getallen. ErrorSpy Freelance Edition kost € 250.

QA Distiller

QA distiller (Windows) wordt sinds 2004 ontwikkeld door Yamagata Europe. Het programma spoort veel fouten op, biedt de nodige opties voor fijnregeling en de interface wijst zich vanzelf. Als verbeterpunt voor dit programma wordt genoemd dat het fouten in de bredere context van een hele alinea zou mogen laten zien. De freelance-versie met ondersteuning voor drie talen kost € 250. Voor elke aanvullende taal betaal je € 100 extra. Op de website kun je een proeflicentie aanvragen.

ApSIC Xbench 2.9 en 3.0

ApSIC Xbench 2.9 (Windows) wordt genoemd als een goed, gratis alternatief voor ErrorSpy of QA Distiller. Het is in de eerste plaats een programma om vertaalgeheugens en woordenlijsten te doorzoeken, maar het heeft ook de nodige TQA-functies. Xbench spoort veel van de fouten en inconsistenties op die ErrorSpy en QA distiller ook vinden, inclusief afwijkingen van een terminologiedatabank. Het programma laat een aantal interpunctie- en opmaakfouten liggen. Een duidelijk pluspunt is dat Xbench de gevonden tekortkomingen in hun bredere context laat zien. Het is ook het enige programma dat oplossingen voorstelt.

In de nieuwe, betaalde versie 3.0 zijn de TQA-functies verder doorontwikkeld. Ook ondersteunt deze versie meer bestandsformaten en Unicode. Voor een licentie betaal je € 100 per jaar. Deze versie kun je 30 dagen gratis uitproberen.

FineQA

Het vertaalbedrijf Tilti Systems stelt het Windows-programma FineQA gratis ter beschikking op zijn website. FineQA controleert vertalingen op spelfouten, interpunctiefouten, verkeerd overgenomen getallen, onvolledig vertaalde segmenten, inconsistenties en afwijkingen van de terminologiedatabank.

Verifika

Verifika (Windows) is een nieuwe speler op de markt van TQA-tools. Een groot pluspunt is dat je direct vanuit het programma correcties kunt aanbrengen in je vertaling. Je hoeft daarvoor niet terug naar je vertaalapplicatie. Ook kun je met de sneltoetsen snel door de gevonden fouten bladeren en correcties aanbrengen. Verifika attendeert je op lacunes, interpunctiefouten, spelfouten, verkeerd overgenomen getallen, problemen met opmaaktags, inconsistenties en afwijkingen van de terminologiedatabank. De freelance-versie, met ondersteuning voor drie talen naar keuze, kost € 90 voor gebruik op één computer en € 110 voor gebruik op twee computers. Voor aankoop kun je het programma 30 dagen gratis uitproberen.

CheckMate

CheckMate (Windows, Mac en Linux) is een gratis en open source TQA-tool. Vrijwilligers ontwikkelen het als onderdeel van het Okapi Framework, een bundel nuttige applicaties en plug-ins voor vertaal- en lokalisatieprojecten. CheckMate controleert vertalingen onder andere op herhaalde woorden, interpunctiefouten en onvolledig vertaalde segmenten. De mogelijkheden zijn vooralsnog beperkt in vergelijking met de (semi-)commerciële tools. Zo zijn controles van terminologie en de algehele consistentie nog niet geïmplementeerd. In de toekomst zou CheckMate kunnen uitgroeien tot een volwaardige TQA-tool.

Conclusie

Een TQA-tool is een handige toevoeging aan het gereedschap van de vertaler of corrector. Formele fouten en inconsistenties worden zo sneller opgemerkt dan met alleen proeflezen. Daardoor blijft er meer tijd over om je te richten op de inhoudelijke aspecten van de vertaling.

Bronnen
Translation Quality Assurance Tools: Current State and Future Approaches (2007), Julia Makoushina.
Perspectives On Translation Quality (2011), p. 161–192. ISBN 978–3–11–025988–9.
Translation Quality Assurance Tools, Tuomas Kostiainen.
Review of Translation Quality Assurance Software, Andrei Gerasimov.
Automating Translation Quality Assurance, Marcin Milkowski.
Semi-geautomatiseerde controle haalt veel fouten uit vertalingen, Vertaalbureau.nl.
Ten good reasons for using a translation memory, Uwe Muegge.
Tools For Quality Assurance and Translation Memory Maintenance, Tuomas Kostiainen.

De Talenreis: Zuidelijk Afrika

Door Sigrid Lensink-Damen

De Khoisan-talen zijn goed vertegenwoordigd in het zuidelijke deel van Afrika. Dit gebied omvat Zuid-Afrika, maar ook Namibië, Botswana, Lesotho en Swaziland.

Sprekers

De Khoisan-talen worden onderverdeeld in drie subfamilies, te weten Hazda, Sandawe en de Zuid-Afrikaanse Khoisan-talen. Deze kunnen weer onderverdeeld worden, zoals op deze pagina te zien is.

De meeste Khoisan-talen worden door inheemse volken van Afrika gesproken, vooral door de San (of Saan, voorheen Bosjesmannen) en Khoikhoi (voorheen Hottentotten).

Van enkele Zuid-Afrikaanse Khoisan-talen zijn er nog maar een handjevol sprekers over. Het Xiri wordt bijvoorbeeld door nog maar 90 mensen gesproken en het Korana door 6. Het Nama heeft het grootste aantal moedertaalsprekers, namelijk 250.000.

Bijzonderheden

Alle Khoisan-talen hebben het kenmerk ‘klikfonemen’. Dit zijn klanken die lijken op een klak met de tong of een klik, gemaakt in de keel of wang. Het Taa (ook wel !Xóõ genoemd) is het beroemdst onder de taalkundigen, vanwege de vele klanken: 5 klinkers, 56 medeklinkers en 80 klikmedeklinkers. Ook bevat het Taa een ‘kiss’, een klank met een zoengeluid. De verschillen tussen deze ‘kisses’ zijn heel subtiel en alleen te onderscheiden door het geoefende oor.

Hoe klinkt een klikmedeklinker? Dat kun je hier beluisteren.

In de volgende aflevering sluit ik deze talenreis af.

Bronnen:
De Grote Taalatlas
Afrikaanse talen (Wikipedia)
Kaart met talen van Afrika (door Mutur Zikin)
African languages
Hoeveel talen worden er in Afrika gesproken
Khoisantalen (Wikipedia)
Afrika (Engelstalige Wikipedia)
Klikmedeklinkers (Engelstalige Wikipedia)
Geluidkaart van klikmedeklinkers (Wikipedia)

Gastvrijheid: de manier om klanten te trekken en te houden

Door Sigrid Kauffman, WerkAdvies

Al jaren is klantgericht en gastvrijheid een thema waar ik mee bezig ben. Ik zie daar veel mogelijkheden in voor ondernemers en personeel. Op internet kwam ik het filmpje van cabaretier Lebbis (Hans Sibbel) tegen over gastvrijheid. Hierin zitten voor mij veel raakvlakken die ik het graag met jullie deel.



Als ondernemer werk je vaak vanuit jezelf en doe je werk waar je plezier in hebt en ook goed in bent. Door je klanten en doelgroepen te analyseren, kom je tot de conclusie dat de klanten waarmee je beste relatie hebt je beste klanten zijn. Deze mensen staan dicht bij je eigen interesses, humor en normen en waarden.

In veel bedrijven wordt klantgericht gewerkt. De klant en zijn behoefte staan centraal. We ventileren dit in al onze (reclame-) uitingen en passen ons gedrag aan om de klant te bedienen. Door klantgericht te werken heb je als ondernemer al een grote voorsprong op bedrijven die niet in staat zijn om klantgerichtheid in hun hele bedrijf door te voeren.

Gastvrijheid

Hoe zorg je er nu voor dat je je voorsprong kunt behouden, je nog meer klanten naar je toe trekt en jezelf blijft? Dit kun je doen door te werken vanuit gastvrijheid. De term gastvrijheid vindt zijn oorsprong in de horeca, vakantieparken en het hotelwezen. Ik zie echter veel mogelijkheden voor het werken vanuit het gastvrijheidsprincipe in vele andere branches. Zeker ook in de vertalers- en tolkenbranche.

Door vanuit gastvrijheid te werken, spreek je iemand aan op gevoel en emotie. Je gastvrije houding geeft je klant het gevoel welkom te zijn. De locatie van waaruit gewerkt wordt, is minder belangrijk. Wel belangrijk is de wijze waarop je laat zien dat je betrouwbaar, veilig en eerlijk werkt. Dit komt naar voren in je communicatie en duidelijkheid die je biedt. Een klant die kiest vanuit gevoel komt eerder bij je terug. Hij zal zijn bevindingen eerder delen dan een klant waarbij alleen de dienst of het product is geleverd. Het voordeel van deze manier van werken is dat je je dienstverlening kunt veranderen/verbeteren, en toch jezelf kunt blijven. Je hebt je klanten aan je gebonden en zij zullen je op welke manier dan ook blijven steunen. Ze worden zonder dat je er om vraagt je ambassadeur.

Graag nodig ik je uit om mij aan te geven welke bedrijven - buiten de horeca - jij gastvrij vindt werken. Je krijgt dan een persoonlijke reactie met mijn top 3. Mijn mailadres is skauffman@werkadvies.com

Hier stond mijn verstand bij stil

Door Desirée Vieveen

Een e-mail in mijn postvak, van een mij nog onbekend ondertitelbedrijf:

I’m writing to you concerning a working agreement, present or future. We work for decades in subtitling, and the work has changed a lot with the dematerialization. The files are sent all over the world very easily. The business has changed also and the price we sell the work of subtitling is not as it used to be…But the volume of needs is a lot bigger.

To answer to all our clients, our companies need to have a clear list of freelances, with all the informations. For that, I attached an Excel file which I ask you to fill if you’re agree.

We have different prices for different qualities (Q1, Q2, Q3 in which Q1 is the best), in which we ask you to complete the price you’re agree to sell your work. We know that is complicated to work quicker or with a less good quality, but we need to know without asking you for each project what will be your price. The lowest price will be paid for a large volume/month.

We also ask you what is the software you used, if you know how to manage height in subtitles with your software, if you’re equipped with a mac or a pc, if you work on week ends, …

Do not hesitate to come back to me for further informations.

Best regards,

(C) Photostock/FreeDigitalPhotos.net

Ik heb eerst drie minuten naar mijn scherm gestaard: las ik dat nou goed? Drie verschillende kwaliteiten leveren? Dat is ongeveer vergelijkbaar met de volgende situatie. Ik ga naar de bakker, en ik zeg: ik wil graag dat je een brood voor me bakt. Ik wil drie keuzes hebben: een heel lekker brood, een brood dat een beetje klef smaakt en een ronduit smerig brood. Voor dat hele lekkere brood betaal ik je een normale prijs, voor dat kleffe brood betaal ik minder en voor dat smerige brood betaal ik bijna niks. Maar daar heb ik dan wel de meeste klanten voor.

Dat is toch absurd? Hoe kun je nu van een vertaler verlangen dat ie een prijs afgeeft voor werk met mindere kwaliteit? En hoe kun je nu eindklanten hebben die een mindere kwaliteit accepteren?

Ik hoop van harte dat niemand hier intrapt. Het is zo’n oude truc: een (beginnend) vertaler een worst voorhouden met de belofte ‘als je dit lage tarief accepteert, krijg je nog véél meer werk van ons’. Waarom zou je? Net alsof je bij die bakker binnenstapt en zegt: ik wil 12 broden, maar dan wil ik wel 15% korting. Die bakker zou je ook vierkant uitlachen. Deze variant op die truc was ik nog niet tegengekomen. En ik hoop hem nooit meer terug te zien.

Deze tekst is met toestemming overgenomen van de blog Ondertiteling van Desirée Vieveen.

Vertalen via crowdsourcing

Door Silvie van der Zee

In 2011 kwam Twitter beschikbaar in het Nederlands.  De Twitterblog meldde dat de microblogdienst geheel door vrijwilligers was vertaald. Maar Twitter is zeker niet het enige bedrijf dat met vertaalvrijwilligers werkt. Ook de verschillende taalversies van Facebook en Wikipedia zijn met de inzet van vrijwilligers tot stand gekomen. Facebook heeft zelfs patent aangevraagd op deze zogenoemde ‘crowdsourced translation’. Wat drijft vrijwilligers om onbetaald vertaalwerk te doen en welke invloed heeft crowdsourcing op het werk van professionele vertalers?

Ervaring

Een reden voor beginnende vertalers om mee te werken aan crowdsourcing is dat ze ervaring willen opdoen. Omdat het als beginner soms lastig is om betaald vertaalwerk te krijgen, is vrijwillig vertalen een goede optie, om zo in ieder geval wat vertaalprojecten op je cv te krijgen.  Crowdsourcing wordt door veel verschillende mensen wordt gedaan en daarom kun je crowdsourcingprojecten niet volledig aan jezelf toeschrijven, maar uiteraard kun je wel op je cv vermelden dat je hebt meegewerkt aan een crowdsourcingproject. Het is ook nog eens heel leerzaam, omdat je feedback krijgt van anderen.

Voor het goede doel

Soms willen vertalers simpelweg een bijdrage aan de maatschappij leveren. Goede doelen waarvoor vrijwillig wordt vertaald, zijn onder andere Amnesty en Translators Without Borders. Ook initiatieven waarbij gratis kennis wordt verspreid, zoals TED en Khan University, vallen hieronder. Bij TED is een leuk bijkomend voordeel dat je naam naast het filmpje komt te staan, dus dit levert bekendheid en wellicht (nieuwe) klanten op. Ook het gratis of voor een laag tarief vertalen voor kennissen of vrienden was een veelgenoemde reden bij mijn rondvraag bij collega’s.

Hobby

Een andere veelgenoemde reden was dat vertalers het gewoon leuk vonden om bepaalde teksten te vertalen. Hierbij kun je denken  aan een online spel, fanfiction of het ondertitelen van films en tv-series. Crowdsourcing geeft vertalers de kans om met andere gelijkgestemden, bijvoorbeeld fans van hetzelfde online spel, een mooi eindresultaat neer te zetten. Voor veel vertalers geldt bovendien dat ze van hun hobby hun werk hebben gemaakt en daarom vinden ze het vaak leuk om vrijwillig mee te werken aan een interessant project.

Vakidioten

Daarnaast zijn de meeste vertalers 'vakidioten'. Zo zei een collega over het vertalen van Facebook: “Het is sterker dan mezelf: als ik een fout zie, dan moet ik die aanduiden! Meestal staat er minstens één vreselijk slecht vertaalde zin tussen, en dan denk ik: ik moet ervoor zorgen dat die echt niet in de officiële vertaling van Facebook komt!”

De invloed van crowdsourcing   

Het idee van crowdsourcing is dat ‘veel meer weten dan één’ (bron: rapport van de Europese Commissie). Bijkomend voordeel voor bedrijven die gebruik maken van crowdsourcing is dat ze gratis vertalingen krijgen. Ook zorgt deze manier van werken ervoor dat er veel meer aandacht is in de maatschappij voor het belang van vertalen en meertaligheid in het algemeen. Dit is een positieve ontwikkeling, aangezien vertalers over het algemeen vrij onzichtbaar zijn.

Daarnaast heeft crowdsourcing ook invloed op hoe er wordt gedacht over kennisdeling en beïnvloedt het de vertaaltheorie. De gedachte dat lezers moeite moeten doen om zo dicht mogelijk bij de brontekst te komen, wordt vervangen door de nieuwe opvatting dat vertalers de tekst zo dicht mogelijk naar de doelgroep moeten brengen.

Kwaliteit

De grens tussen professionaliteit en amateurisme vervaagt. Het grootste nadeel van crowdsourcing is dat iedereen een bijdrage kan leveren, dus ook mensen die nog geen enkele ervaring hebben met vertalen of de taal onvoldoende beheersen. Hierdoor is de kwaliteit van de vertaling niet vanzelfsprekend hoog genoeg.

Grenzen vervagen

Een ander nadeel voor crowdsourcing in het algemeen (dus niet alleen voor vertalen) is dat de grens tussen werk en privé minder wordt, omdat mensen een bijdrage kunnen leveren aan projecten wanneer ze maar willen. Er zijn tal van crowdsourcingprojecten, dus er is altijd wel werk. Het is daarom belangrijk om goed op te letten dat het werken aan deze projecten niet ten koste gaat van je sociale leven, met name als het gaat om projecten die je heel leuk vindt. Aan de andere kant kan het samenwerken met anderen door middel van crowdsourcing juist ook leuke contacten opleveren. Het kan altijd van pas komen om mensen met een andere expertise  (of juist dezelfde) in je kennissenkring te hebben.

Gevolgen voor vertalers

Een rapport van de Europese Commissie over crowdsourced vertalen schetst verschillende doemscenario’s:  als bedrijven steeds vaker gebruik maken van crowdsourcing, hebben professionele vertalers in de toekomst minder werk of worden ze gedwongen om tegen een lager tarief te werken omdat dat nu eenmaal de norm is geworden.

Crowdsourcing in de toekomst

Het rapport eindigt met de conclusie dat we crowdsourcing maar beter kunnen accepteren, want het zal alleen maar toenemen. De vraag is hoe we hier als professionele vertalers het beste mee om kunnen gaan. Het rapport adviseert vertalers om zich nog meer te specialiseren, zodat ze zich kunnen richten op teksten die zo specialistisch zijn, dat ze niet door het algemene publiek vertaald kunnen worden. Een ander advies is dat vertalers hun werkzaamheden zullen moeten uitbreiden met redactiewerk, om zo de vertalingen van amateurs op het juiste niveau te kunnen brengen. Op deze manier zorgt crowdsourcing voor innovatie en dynamiek in ons vakgebied.

Bronnen

Facebook Vertalerskoffiehoek

Rapport Europese Commissie: Crowdsourcing Translation (mei 2012)

Twitterblog: It takes a community to translate Twitter

Webwereld: Vrijwilligers vertalen Twitter in het Nederlands