Duolingo: vriend of vijand?

Door Marthe Dijk

In 2012 schreef Mariëlle van Benthum op dit blog een artikel over Duolingo. Duolingo is een website en app waarmee je gratis een vreemde taal kunt leren. Sinds een paar weken is er ook een Nederlandse versie beschikbaar. Maar daar moet je wel iets voor terug doen. Als taalstudent van Duolingo werk je mee aan de vertaling van artikelen en andere webcontent. Zo verdient het bedrijf geld en kan iedereen gebruik blijven maken van de dienst. Maar moeten wij hier als vertalers wel blij mee zijn?

Hoe werkt het?
Eind vorig jaar sloot Duolingo een contract met twee grote nieuwssites: Buzzfeed en CNN. Beide sites sturen populaire artikelen op om te laten vertalen door de taalstudenten van Duolingo. Gemiddeld werken er dertig tot veertig personen aan een artikel. De beginners vertalen de makkelijke zinnen en de gevorderden de moeilijkere zinnen. Hier krijgen ze niets voor betaald.

Maar Buzzfeed en CNN betalen Duolingo wel voor de vertalingen. In een artikel op Forbes geeft oprichter Luis Von Ahn aan dat de vertalingen van hoge kwaliteit zijn en dat hij tussen de 15 en 20 cent per woord zou kunnen vragen. Maar dat wil niet zeggen dat dit tarief ook betaald wordt. Von Ahn zegt in hetzelfde artikel dat de twee nieuwssites minder geld kwijt zijn aan de vertalingen door Duolingo, maar hij wil niet zeggen hoeveel minder.

Kwaliteit
De vertalingen worden door meerdere personen gemaakt, maar er is niet één persoon verantwoordelijk, wat de kwaliteit waarschijnlijk niet ten goede komt. De vraag is waarom sites als Buzzfeed en CNN dan toch kiezen voor deze manier van vertalen. Silvie van der Zee schreef al eerder in Vertalersnieuws over de voor- en nadelen van crowdsourcing voor vertalen. Wellicht speelt de vertaalsnelheid een rol. Op dit moment vertalen de gebruikers van Duolingo dertig artikelen per dag. En dat is nog maar het begin. Volgens Von Ahn zouden door het huidige aantal gebruikers meer dan tweehonderd artikelen per dag vertaald kunnen worden.

De vraag is of de kwaliteit gewaarborgd kan worden. Het is natuurlijk altijd prettig als iemand anders nog even naar je tekst kijkt, maar veertig anderen, dat is misschien iets te veel van het goede. De website zelf kan in ieder geval nog wel een revisie gebruiken. Bovenaan de pagina waar gewerkt wordt aan de vertaling van een artikel staat: ‘Deze Engels artikel wordt vertaalt naar het Duits door Duolingo, een gemeenschap van taalstudenten.’ Ik hoop maar dat het Duits van de taalstudenten beter is dan hun Nederlands.


Bronnen
Website Duolingo
Presentatie oprichter Duolingo, Luis Von Ahn
Forbes: “Language App Duolingo To Translate More Sites After Buzzfeed And CNN”
FD.nl: “‘App van het jaar’ zoekt uitbreiding in Nederland”

Linguee

Door Cas Jamin

Je zoekt een oplossing voor een vertaalprobleem. Woordenboeken en glossaria helpen je niet verder en eigen onderzoek is tijdrovend. Wat doe je dan? Met zoekmachine Linguee put je rechtstreeks uit het meertalige web om snel voorbeeldvertalingen te vinden.

Wat is Linguee?

Linguee is een zoekmachine waarmee je in een zeer groot corpus van tweetalige webteksten kunt zoeken naar mogelijke vertalingen van een woord, woordgroep of idiomatische verbinding. Daartoe indexeert Linguee tweetalige websites en publicaties van bedrijven en publieke instellingen.

De kracht van Linguee is dat het zich niet hoeft te beperken tot bestaande vertaalgeheugens of lexica. Met Linguee put je rechtstreeks uit het meertalige web, waardoor je bijvoorbeeld ook voorbeeldvertalingen vindt voor neologismen en jargon dat snel verandert.

Vertaalrichtingen

In december 2013 werd de Nederlandse Linguee gelanceerd met de mogelijkheid om te zoeken in de richting Engels-Nederlands of Nederlands-Engels. Nu wordt Linguee uitgebreid en kun je als het Nederlands je bron- of doeltaal is zoeken naar vertalingen in of uit het Bulgaars, Deens, Duits, Engels, Ests, Fins, Frans, Grieks, Hongaars, Italiaans, Lets, Litouws, Maltees, Pools, Portugees, Roemeens, Sloveens, Slowaaks, Spaans, Tsjechisch of het Zweeds. Ook andere zoekrichtingen, zoals Italiaans-Fins zijn beschikbaar. Voor een volledig overzicht klik je op de link ‘meer talen’ op de thuispagina van Linguee.

Zoekresultaten

Na het ingeven van je zoekopdracht toont Linguee de gevonden vertalingen in de context van een hele zin, met de overeenstemmende zinnen in beide talen naast elkaar. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen bron- en doelzin en bron- en doeltekst, aangezien een zoekalgoritme dat onderscheid niet kan maken. Het zoekalgoritme ziet alleen dat het om dezelfde tekst in twee verschillende talen gaat. Dit is iets om rekening mee te houden, want je zou bijvoorbeeld ook met een vertaling van een vertaling te maken kunnen hebben.

Kwaliteit

De kwaliteit van de gevonden vertalingen is wisselend, maar over het algemeen komen er wel een aantal goede suggesties bovendrijven.

Zoekoperatoren

Met de drie zoekoperatoren (aanhalingstekens, minteken, plusteken) kun je gerichter zoeken. Op deze Linguee-hulppagina staat een korte, duidelijke uitleg.

Redactioneel vertaalwoordenboek

Linguee combineert de zoekresultaten van het web met resultaten uit redactionele vertaalwoordenboeken. Deze woordenboeken zijn nog volop in aanbouw, waardoor het vooralsnog niet meer is dan een extraatje.

Bijdragen aan Linguee

Linguee nodigt bezoekers uit om de gevonden voorbeeldvertalingen te beoordelen en om vertalingen voor te stellen voor in het redactionele vertaalwoordenboek.

Met beoordelingen help je om de zoekresultaten te verbeteren. Bij een negatieve beoordeling kun je aangeven of de vertaling niet klopt, het resultaat niet overeenkomt met je zoekopdracht of dat alleen de verkeerde woorden in de zin gemarkeerd zijn.

Conclusie

Linguee is een heel nuttig hulpmiddel voor de vertaler. Met een beetje geluk helpt het je snel verder waar het woordenboek tekort schiet.

Bronnen
Linguee.nl hulppagina’s
Linguee.nl persbericht Online woordenboek Linguee start 218 nieuwe taalcombinaties, 25 februari 2014
Linguee.nl persbericht Linguee.nl start grootste online woordenboek voor Nederlands-Engels, 4 december 2013

Is de vertaalbranche klaar voor de toekomst?

[Persbericht]

Op 4 april 2014 organiseert OCPE de conferentie Vertaaltechnologie – kans of bedreiging? Gerenommeerde sprekers uit binnen- en buitenland zullen de nieuwste technologische ontwikkelingen in de branche presenteren en zij laten zien hoe tolken en vertalers daarop kunnen inspelen. De conferentie vindt plaats in Utrecht-Nieuwegein.

De conferentie trapt af met een bijdrage van Alexander Drechsel over technologische ontwikkelingen in de tolkbranche: remote interpreting en gebruik van tablets. Verder komen aan bod de nieuwste trends in lokalisatie, machine translation en post editing, kwaliteitsborging bij vertalingen, de wisselwerking tussen het bedrijfsleven en de vertaalbranche, als ook het auteursrecht van vertalingen en vertaalgeheugens. Sales trainer Wim van der Mark houdt een presentatie over social media en online personal branding. Alle presentaties en discussies worden simultaan vertaald via tolkcabines.

‘Om me heen zie ik dat tolken en vertalers soms huiverig zijn voor de nieuwste ontwikkelingen in het vakgebied. Die worden vaak als een bedreiging gezien. Maar tegelijk zie ik dat je daaraan niet kunt ontkomen. Wij zijn trots dat we een aantal topsprekers gevonden hebben die een overzicht zullen geven van deze ontwikkelingen en de kansen die dit voor ons vakgebied oplevert,’ aldus Danuta Jong, één van de organisatoren.

De prijs van de conferentie is zo laag mogelijk gehouden: t/m 14 februari geldt een speciale prijs van 175 euro, daarna wordt het 225 euro. Voor studenten van vertaalopleidingen geldt een speciale prijs van respectievelijk 125 en 175 euro. Deelnemende tolken en vertalers krijgen 5 PE-punten.

Het programma en overige relevante informatie zijn te vinden op de website van de conferentie (http://conferentie.ocpe.nl), waar men zich ook kan inschrijven. De conferentie wordt georganiseerd door Danuta Jong (oprichter van OCPE – een bureau voor permanente educatie voor tolken en vertalers uit Amsterdam) en Iulianna van der Lek (zelfstandig consultant vertaaltechnologie en trainer in CAT-tools).

--
Dit was een persbericht van OCPE. Vertalersnieuws is niet verantwoordelijk voor de inhoud van dit persbericht.

Taboe

Door Marcel Lemmens

Vloeken mag niet. Ten minste volgens sommigen. Scheldwoorden en krachttermen worden vaak vermeden, vooral in de geschreven taal. Dat geldt niet alleen voor Nederlandse krachttermen, maar ook voor woorden uit andere talen. Een goed voorbeeld daarvan is de volgende kop uit de Volkskrant van 27 november: “Aan de top, f***ing trots ben ik erop”. Het is een citaat van topkok Jacob Jan Boerma, eigenaar van driesterrenrestaurant De Leest in Vaassen.

Hypocriet

We weten natuurlijk allemaal wat Boerma heeft gezegd, maar toch wordt het niet voluit geschreven. Hypocriet vind ik dat. Zeker als je het desbetreffende woord zoals in het citaat uit de Volkskrant hierboven zo opvallend, half weggecensureerd, in een kop zet. Als je vindt dat dergelijke woorden niet gebruikt moeten worden, dan moet je ze ook helemaal vermijden. Als je vindt dat alles gezegd en geschreven moet kunnen worden, dan moet je dat ook doen.

Langdurig ziekbed

Er zijn veel taboewoorden. Ook over heel dagelijkse zaken. Waarom durven veel mensen bijvoorbeeld het woord kanker niet in de mond te nemen? Angstvallig wordt het vermeden: “Hij overleed na een langdurig ziekbed” of “Het is toch hopelijk niet die akelige ziekte?” Alsof je kanker kunt doodzwijgen (geen opzettelijke woordspeling).

Zwarte Piet

De media stonden in december bol van de berichten over het discriminerende karakter van ‘Zwarte Piet’. Zwarte Piet zouden we dus moeten gaan vermijden, net als jodenkoek en negerzoenen. Autochtoon en allochtoon moeten blijkens het volgende bericht op nrc.nl ook worden afgeschaft: “De begrippen ‘autochtoon’, ‘westerse allochtoon’ en ‘niet-westerse allochtoon’ moeten niet meer door de overheid worden gebruikt”. Bejaarde en gehandicapte zijn niet langer politiek correct. We spreken over senioren en mensen met een beperking, of arbeidsbeperkten, zoals ik onlangs op nos.nl zag.

Zakelijke taboewoorden

Wat mij fascineert, is dat ook in zakelijke teksten bepaalde woorden angstvallig worden vermeden. Daarin wordt zelden gesproken over bijvoorbeeld problemen of verbeteren, maar kiest men liever uitdagingen en aanscherpen.

Drie sterren

Om nog even terug te komen op de kop in de Volkskrant: “Aan de top, f***ing trots ben ik erop”. Driesterrenrestaurant krijgt op deze manier wel een heel bijzondere betekenis!

Bericht voor plagiaatjagers. Deze bijdrage is een bewust gekozen vorm van 'zelfplagiaat'. De tekst is een aangepaste versie van een artikel dat ik heb geschreven voor het decembernummer van het Bulletin van de Vereniging Zelfstandige Vertalers. Het is maar dat u het weet. 

--

Marcel Lemmens is vertaler, redacteur, organisator van nascholingscursussen en taalliefhebber. De bovenstaande tekst mochten wij van hem hier herplaatsen, maar lazen wij eerst op de blog Taalpraat. Dat is een taalblog van Marcel en Corejanne Lemmens met wekelijkse bijdragen over opvallend taalgebruik; met gratis abonnement en mogelijkheden voor gastartikelen. Neem er vooral zelf ook eens een kijkje.

Spelen met taal

Door Marthe Dijk

Komende maand zijn de Olympische Winterspelen in Sotsji. Elke stad wil dit evenement graag organiseren, omdat het veel werkgelegenheid met zich meebrengt. Er moeten nieuwe sportfaciliteiten, meer horeca en betere infrastructuur komen. Allemaal als voorbereiding op de samenkomst van mensen, sporters en fans, uit veel verschillende landen. Dit betekent dat er ook veel verschillende talen gesproken zullen worden. Dat biedt mogelijkheden voor taalprofessionals.

Peking 2008
Voor de Olympische Zomerspelen van 2008 in Peking is er door de Chinese overheid veel geïnvesteerd in het verbeteren van de vertaling van menukaarten in restaurants. Zo stond er geregeld ‘pissoep’ of ‘kip zonder seksleven’ op het menu. Er is toen een lijst gepubliceerd om de vertaling van gerechten op de Chinese menukaarten te standaardiseren.

De vertalers stuitten wel op een aantal vertaalproblemen: ‘De juiste vertaling vinden is een hels karwei, omdat sommige Chinese culinaire technieken onvertaalbaar zijn en veel Chinese gerechten geen Engels equivalent hebben.’ Hond op het menu is echter geen vertaalfout. Maar om bezoekers niet te beledigen is toen besloten om hond van de menukaart te schrappen tijdens de Spelen.

Londen 2012
De website Languages Work plaatste een oproep voor taalprofessionals voor de Olympische Zomerspelen van 2012 in Londen. Ook werd er gevraagd om vrijwilligers die hun talen spraken. Volgens de website zouden er ongeveer 70.000 experts en vrijwilligers nodig zijn om de Spelen goed te kunnen laten verlopen. ‘Er moeten meertalige wegwijzers, bezoekersinformatie, openbare aankondigingen en tolkvoorzieningen komen voor teams, coaches, de media en de hele “Olympische familie”.’

Ook in de jaren na het evenement zelf wordt de lijn doorgetrokken om taal meer te betrekken bij het runnen van bedrijven. Zo neemt de London Underground talen voortaan op in hun trainingen. De nadruk wordt gelegd op het belang van taal om toeristen naar Engeland te blijven trekken.

Sotsji 2014
Het zal iedereen opgevallen zijn dat er ophef is rond de aankomende Spelen in Rusland. In augustus zei toenmalig IOC-voorzitter Jacques Rogge nog dat de verwarring rondom de Russische anti-homowet vooral te wijten was aan de vertaling ervan. Ik spreek geen Russisch, maar ik denk dat het te maken heeft met het verschil tussen de impliciete betekenis van de tekst en wat er daadwerkelijk staat. Volgens mij is de ophef eerder ontstaan vanwege de gevolgen van de brontekst dan vanwege de slechte vertaling, waar Rogge zich achter schuilt.

Afgelopen december kwam in het nieuws dat er ook allerlei regels zijn voor de spandoeken van de supporters. Zo mag het doek niet groter zijn dan 2 bij 1,5 meter en mag de tekst geen politieke boodschap bevatten. Daarnaast moet van elke tekst een officiële vertaling in het Russisch voorhanden zijn. ‘De Russische vertaling van het spandoek moet officieel zijn goedgekeurd door een notaris of de organisatie.’ Een mooie kans dus voor (beëdigde) vertalers Russisch.

Sportvertalingen
Verschillende vertaalbureaus spelen handig in op de vraag naar extra vertalingen. Vooral bedrijven die sportvertalingen aanbieden, grijpen hun kans. Voor vertalers en tolken die uit en/of naar het Portugees vertalen dan wel tolken, is het misschien een goed idee om zich alvast te specialiseren in dit type vertalingen. Met het WK voetbal deze zomer in Brazilië en de Olympische Zomerspelen van 2016 in Rio de Janeiro zal er volop vraag naar zijn.


Bronnen
Algemeen Dagblad: ‘Geen pissoep op menukaart’
China Daily: ‘No more “chicken without sex life”’
De Telegraaf: ‘Geen hond op menu tijdens Spelen’
Languages Work: ‘Working at the Olympics’
NOS: ‘IOC wil meer uitleg van Russen’
NOS: ‘Sotsji controleert Spandoeken’

Samenwerken: waarom zou je het doen?

Door Sigrid Kauffman

Alleen al vanwege het basisprincipe 1 +1 = 2 en samen weten we meer dan alleen zou je een samenwerking kunnen overwegen. In mijn visie brengt samenwerken je altijd verder. Je leert van anderen, je weet samen meer en je gezamenlijke marktgebied is groter.

Met de tegenwerping “als ik met een ander samenwerk of hem of haar iets vertel gaan ze er met mijn idee of klant vandoor,” kan ik niet veel. Ja, er zijn inderdaad voorbeelden dat het zo gaat, alleen zijn die sterk in de minderheid ten opzichte van hun positieve tegenhangers.

Het is de combinatie persoon + idee die uniek is.Kijk bijvoorbeeld eens in een winkelstraat: daar zitten vaak veel schoenenwinkels op een rij, maar geen winkel is hetzelfde. Toch hebben ze bij de start allemaal besloten dat ze schoenen aan particulieren gaan verkopen. Mensen die op zoek zijn naar schoenen kijken zelden bij maar één schoenenwinkel. Dit weten de eigenaren van schoenenwinkels. Hoewel ze met de concurrent om de hoek niet alle klanten krijgen, maken ze door zich daar te vestigen – die meer kopers voor iedereen aantrekt – wel extra winst.

Winkels en bedrijven die samen naar voren komen of zichtbaar zijn, versterken elkaar meer dan dat de concurrentie ze hindert. Klanten kunnen dankzij de combinatie sneller producten vergelijken en beslissen dus ook sneller.

Een ander voordeel van het opzoeken van samenwerking in welke vorm dan ook, is dat je niet helemaal alleen reclame hoeft te maken. Klanten komen via meerdere kanalen op je pad. Bovendien kun je door de input van anderen beter inspelen op je klanten en geven goede samenwerkingen je extra inspiratie en energie. En dit merken je klanten.

Veel succes met ondernemen deze maand. Ik ben benieuwd met wie jij graag samenwerkt en of je daar ook actie op hebt ondernomen.

De vertaalproblemen van Afrikaanse literatuur: cultuurspecifieke elementen

Door Marthe Dijk

In mijn laatste artikel over de vertaalproblemen van Afrikaanse literatuur heb ik het gehad over de problemen die ontstaan door geafrikaniseerd taalgebruik, bijvoorbeeld door semantische verschuivingen en een afwijkende zinsstructuur. Maar soms bestaat er in de doeltaal geen equivalent van het woord uit de brontaal en bevindt het vertaalprobleem zich op cultureel niveau. Dergelijke woorden worden ook wel cultuurspecifieke elementen (cse’s) of realia genoemd.

Cultuurspecifieke elementen, zoals namen van lokale organisaties, straten en historische figuren, zijn een veelvoorkomend vertaalprobleem en kunnen op verschillende manieren vertaald worden. Silvie gaf in haar artikel in de vorige Vertalersnieuws al een overzicht van de strategieën van Diederik Grit. De keuze voor een bepaalde vertaalstrategie hangt vaak samen met de functie van de vertaling. De functie van de doeltekst in de doelcultuur hoeft niet altijd dezelfde te zijn als de functie van de brontekst in de broncultuur. Dit is echter wel vaak het geval bij literaire vertalingen.

Peter Newmark onderscheidt twee soorten vertalingen: communicatieve vertalingen en semantische vertalingen. Communicatieve vertalingen proberen het effect van de vertaling zo dicht mogelijk te houden bij het effect dat de brontekst had op zijn lezers. Technische teksten worden vaak op deze manier vertaald. Semantische vertalingen proberen de contextuele betekenis van het origineel over te brengen, zover de semantische en syntactische structuur van de doeltaal dat toelaat (Newmark). Hier vallen literaire teksten vaak onder.

Handhaving versus vervanging
In communicatieve vertalingen krijgt de betekenis van de brontekst het meeste gewicht, terwijl in semantische vertalingen de nadruk ligt op de manier waarop de boodschap wordt overgebracht. Een vertaler moet dus kiezen waar hij de meeste nadruk op wil leggen. Hij moet zijn vertaalstrategie bepalen. De vertaler heeft voor het vertalen van het cultuurspecifieke element de keus uit methoden in twee categorieën. In de ene categorie behoudt hij het cse, bijvoorbeeld door het brontaalelement te handhaven of een leenvertaling te gebruiken. In de andere categorie vervangt hij het cse door een woord of frase uit de doeltaal, bijvoorbeeld met een kernvertaling of een adaptatie van het brontaalwoord.

Cultuurspecifieke elementen bevatten vaak nieuwe informatie voor de doeltaallezer. De vertaler moet een balans zien te vinden in de hoeveelheid uitleg die hij gebruikt voor de cse’s in zijn vertaling. Als de vertaling te veel nieuwe informatie bevat, raakt hij de lezer kwijt, maar als er niet genoeg nieuwe informatie is ook. Weinig uitleg zorgt wel voor een vloeiendere tekst, omdat er minder onderbrekingen zijn, maar heeft als nadeel dat de lezer het cultuurspecifieke element mogelijk niet begrijpt. Onvertaalde woorden zonder uitleg gebruiken is echter niet altijd een tekortkoming van de vertaalde tekst. Vertalen is juist een culturele activiteit waarbij taalkundige mogelijkheden kunnen worden uitgebreid door leenwoorden aan de doeltaal toe te voegen (Tymoczko).

De woordenlijst 
Zoals ik in mijn vorige artikel schreef, is bij Afrikaanse schrijvers de invloed van hun moedertaal vaak terug te vinden in de tekst, met name in hun gebruik van cultuurspecifieke elementen. Dit is een typisch kenmerk van postkoloniale literatuur. Volgens Raoul Granqvist willen Afrikaanse schrijvers graag begrepen en gezien worden. Om deze reden gebruiken ze vaak voetnoten en cursiveren ze de woorden uit hun moedertaal, die soms ook worden opgenomen in een woordenlijst aan het begin of eind van het boek.

Chinua Achebe gebruikt in zijn roman Things Fall Apart zowel cursivering als een woordenlijst, zoals ‘udu: a type of drum made from pottery’. Hierdoor wordt de lezer eigenlijk op twee manieren opgehouden in zijn leesproces. Het gecursiveerde woord springt er direct uit en de betekenis moet worden opgezocht op een andere locatie in het boek. Maar er zijn ook niet-gecursiveerde woorden opgenomen in de lijst. Dit zijn dan vaak geen Afrikaanstalige, maar Engelse woorden, die een extra uitleg krijgen in de Afrikaanse context, zoals ‘palm oil: used in cooking and for preparing food, also a major cash crop exported to Europe’.

Naast woordenlijsten gebruiken Afrikaanse schrijvers soms een korte uitleg in de lopende tekst. Buchi Emecheta gebruikt in haar roman Joys of Motherhood een handhavende strategie met korte uitleg in de tekst: ‘He ... paid ten shillings towards his esusu, a kind of savings among friends whereby each member of the group collected contributions in turn’. De vertaler kan ervoor kiezen deze strategie over te nemen in zijn vertaling, maar dat hoeft natuurlijk niet. In de Zweedse vertaling van Things Fall Apart heeft de vertaler ervoor gekozen om de woordenlijst weg te laten en deze te incorporeren in de tekst zelf. Daarnaast heeft hij in zijn vertaling de Igbo woorden, die in het origineel gecursiveerd waren, niet gecursiveerd, omdat cursivering de lezer zou afleiden van de tekst.

De vertaler hoeft de strategie van de schrijver dus niet over te nemen. Maar als je de strategiekeuze van de schrijver bekijkt in het licht van de discussie over welke taal te gebruiken voor Afrikaanse literatuur, dan zie je dat de schrijver die keuze bewust heeft gemaakt. Chinua Achebe, voorstander van het gebruik van de koloniale talen, heeft gekozen voor cursivering en een woordenlijst ter verduidelijking. Ngugi wa Thiong’o, voorstander van het gebruik van Afrikaanse talen, heeft er in zijn roman A Grain of Wheat echter voor gekozen om geen uitleg te geven van de termen in het Kikuyu. Een duidelijk statement en een bewuste keuze. De vraag is of je daar als vertaler van af moet wijken.


Bronnen 
Granqvist, Raoul. J. “A Postcolonial Grammar of Translation: Chinua Achebe’s Things Fall Apart as a Metonymic Text.” In: Overvold, Angelina E., Richard K. Priebe and Louis Tremaine, eds. The Creative Circle. Artist, Critic and Translator in African literature. Asmara: Africa World Press, Inc., 2003. 59-71. 

Newmark, Peter. Approaches to translation. Oxford: Pergamom Press, 1981.

Tymoczko, Maria. “Post-colonial writing and literary translation.” In: Susan Bassnett and Harish Trivedi, eds. Post-colonial Translation. Theory and Practice. London: Routledge, 1999. 19-40.