Linguee

Door Cas Jamin

Je zoekt een oplossing voor een vertaalprobleem. Woordenboeken en glossaria helpen je niet verder en eigen onderzoek is tijdrovend. Wat doe je dan? Met zoekmachine Linguee put je rechtstreeks uit het meertalige web om snel voorbeeldvertalingen te vinden.

Wat is Linguee?

Linguee is een zoekmachine waarmee je in een zeer groot corpus van tweetalige webteksten kunt zoeken naar mogelijke vertalingen van een woord, woordgroep of idiomatische verbinding. Daartoe indexeert Linguee tweetalige websites en publicaties van bedrijven en publieke instellingen.

De kracht van Linguee is dat het zich niet hoeft te beperken tot bestaande vertaalgeheugens of lexica. Met Linguee put je rechtstreeks uit het meertalige web, waardoor je bijvoorbeeld ook voorbeeldvertalingen vindt voor neologismen en jargon dat snel verandert.

Vertaalrichtingen

In december 2013 werd de Nederlandse Linguee gelanceerd met de mogelijkheid om te zoeken in de richting Engels-Nederlands of Nederlands-Engels. Nu wordt Linguee uitgebreid en kun je als het Nederlands je bron- of doeltaal is zoeken naar vertalingen in of uit het Bulgaars, Deens, Duits, Engels, Ests, Fins, Frans, Grieks, Hongaars, Italiaans, Lets, Litouws, Maltees, Pools, Portugees, Roemeens, Sloveens, Slowaaks, Spaans, Tsjechisch of het Zweeds. Ook andere zoekrichtingen, zoals Italiaans-Fins zijn beschikbaar. Voor een volledig overzicht klik je op de link ‘meer talen’ op de thuispagina van Linguee.

Zoekresultaten

Na het ingeven van je zoekopdracht toont Linguee de gevonden vertalingen in de context van een hele zin, met de overeenstemmende zinnen in beide talen naast elkaar. Hierbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen bron- en doelzin en bron- en doeltekst, aangezien een zoekalgoritme dat onderscheid niet kan maken. Het zoekalgoritme ziet alleen dat het om dezelfde tekst in twee verschillende talen gaat. Dit is iets om rekening mee te houden, want je zou bijvoorbeeld ook met een vertaling van een vertaling te maken kunnen hebben.

Kwaliteit

De kwaliteit van de gevonden vertalingen is wisselend, maar over het algemeen komen er wel een aantal goede suggesties bovendrijven.

Zoekoperatoren

Met de drie zoekoperatoren (aanhalingstekens, minteken, plusteken) kun je gerichter zoeken. Op deze Linguee-hulppagina staat een korte, duidelijke uitleg.

Redactioneel vertaalwoordenboek

Linguee combineert de zoekresultaten van het web met resultaten uit redactionele vertaalwoordenboeken. Deze woordenboeken zijn nog volop in aanbouw, waardoor het vooralsnog niet meer is dan een extraatje.

Bijdragen aan Linguee

Linguee nodigt bezoekers uit om de gevonden voorbeeldvertalingen te beoordelen en om vertalingen voor te stellen voor in het redactionele vertaalwoordenboek.

Met beoordelingen help je om de zoekresultaten te verbeteren. Bij een negatieve beoordeling kun je aangeven of de vertaling niet klopt, het resultaat niet overeenkomt met je zoekopdracht of dat alleen de verkeerde woorden in de zin gemarkeerd zijn.

Conclusie

Linguee is een heel nuttig hulpmiddel voor de vertaler. Met een beetje geluk helpt het je snel verder waar het woordenboek tekort schiet.

Bronnen
Linguee.nl hulppagina’s
Linguee.nl persbericht Online woordenboek Linguee start 218 nieuwe taalcombinaties, 25 februari 2014
Linguee.nl persbericht Linguee.nl start grootste online woordenboek voor Nederlands-Engels, 4 december 2013

Samenwerken op afstand

Door Cas Jamin

Door reisafstanden, tijdgebrek en agenda's die moeilijk op elkaar aansluiten is het niet altijd praktisch om elkaar te ontmoeten voor samenwerking en overleg.

Telefoon en e-mail zijn dan een goed begin, maar met een paar gratis tools kun je tegelijkertijd aan hetzelfde document werken en veel persoonlijker contact hebben via een beeldverbinding met geluid. Wat zijn dat voor tools en wat kun je ermee?

Communicatie: internettelefonie

Met internettelefonie kun je gratis of tegen lage kosten met een groep mensen (video)bellen. Je hebt je handen vrij en kunt met elkaar communiceren op een manier die een echte bijeenkomst zo dicht mogelijk nadert. 

De belangrijkste aanbieders van (gratis) internettelefonie zijn: Skype, Google Hangouts, Windows Live Messenger en FaceTime.

Skype

Skype wordt het meest gebruikt. Het werkt op vrijwel elk besturingssysteem, inclusief tablets en smartphones met iOS of Android. Een-op-een (video)gesprekken met andere Skype-gebruikers zijn gratis. Voor groepsgesprekken tot maximaal 10 personen is het Skype Premium abonnement beschikbaar, waar wel kosten aan verbonden zijn.

Google Hangouts

Google Hangouts is een interessante nieuwkomer. Hiermee kun je gratis met maximaal 10 personen tegelijk videobellen. Ook wordt Google Hangouts steeds beter geïntegreerd met allerlei toepassingen, waaronder Google Drive voor het samenwerken aan documenten.

Google Hangouts is een onderdeel van het sociale netwerk Google+. Na het installeren van een browser plug-in werkt Google Hangouts geheel via de webbrowser. 

Met de Google+-applicatie voor smartphones en tablets kun je ook deelnemen aan een Google Hangouts-gesprek.

Windows Live Messenger

Het welbekende Windows Live Messenger is een optie voor een-op-een videogesprekken tussen twee Windows-gebruikers. Groepsgesprekken zijn (nog) niet mogelijk.

FaceTime

FaceTime wordt meegeleverd met iPads, Macs, de iPhone en de iPod Touch. Het is een applicatie en dienst van Apple voor gratis videobellen. Het werkt heel simpel, maar beide gebruikers hebben een Apple-apparaat nodig en groepsgesprekken zijn (nog) niet mogelijk.

Anderen laten meekijken met scherm delen

Skype en Google Hangouts geven je de mogelijkheid om je gesprekspartners mee te laten kijken naar (een deel van) wat er op jouw computerscherm te zien is. Natuurlijk is dit een functie waar je bedachtzaam mee moet omspringen, maar het kan heel handig zijn als je een openstaand document wilt voorleggen aan je gesprekspartners.

Cloud-based CAT-tools

Langzaam maar zeker komen er op cloud-technologie gebaseerde CAT-tools op de markt. De vertaalomgeving is bij deze tools een (door externen gehoste) webapplicatie. Om ermee te werken heb je enkel een webbrowser of een eenvoudige client-applicatie nodig.

Voordelen van cloud-based CAT-tools

Door de centrale installatie en opslag van de vertaalsoftware en de vertaalbestanden op een met het internet verbonden server, werkt iedereen, ongeacht zijn locatie, automatisch met de laatste versie van de vertaalomgeving, de bron- en doelteksten en het vertaalgeheugen. Dit vereenvoudigt het systeembeheer en de samenwerking tussen vertalers aanzienlijk. Ook kan de vertaler vanaf elke gewenste computer met internetverbinding werken, wat bijvoorbeeld heel handig is na een computercrash of als je regelmatig wisselt tussen een desktop- en laptopcomputer. Bovendien zijn de systeemvereisten relatief laag, omdat de software grotendeels op een externe server draait.

Eenvoudiger samenwerken

Met CAT-tools in de cloud verloopt de afstemming binnen kleine en grote vertaalteams een stuk vlotter. Iedereen is altijd op de hoogte van de laatste stand van zaken, en teams kunnen snel gevormd en uitgebreid worden met een elektronische uitnodiging.

Dit alles maakt het ook voor freelancers mogelijk om snel een projectteam te vormen met andere vertalers. Dit kan betekenen dat je grotere opdrachten kunt aannemen of dat je vertalingen vaker kunt laten nakijken door een collega.

Samenwerken met een online CAT-tool betekent vaak ook dat je samen een vertaalgeheugen deelt. Dit hoeft niet het vertaalgeheugen te zijn dat je gebruikt als je alleen werkt, maar het is goed om hier een afweging in te maken. Met een goede collega met vergelijkbare ervaring zul je waarschijnlijk liever een vertaalgeheugen delen, dan met iemand uit een heel ander werkveld of een beginnend vertaler.

Beperkingen

Een betrouwbare internetverbinding is natuurlijk essentieel. Sommige van deze CAT-tools hebben al wat mogelijkheden om ook offline door te werken, maar op dit punt is er nog ruimte voor verbetering.

Beveiliging, privacy en juridische aspecten zijn ook belangrijke overwegingen. Afhankelijk van de wensen van de klant en de aard van de tekst kan het beter zijn om met een vertaalpakket op je eigen computer te vertalen. Op den duur zullen de voordelen van cloud computing echter steeds vaker de doorslag geven.

Voorbeelden van cloud-based CAT-tools

MemSource, XTM Cloud, Wordbee en Transiflex zijn voorbeelden van cloud-based CAT-tools waarop ook freelancers een abonnement kunnen nemen. De abonnementen verschillen onder andere in het aantal woorden dat je per maand kunt vertalen en de mogelijkheden tot (simultane) samenwerking met andere vertalers.

Document tegelijkertijd samen bewerken

Met de cloud-diensten Google Drive en Microsoft SkyDrive kun je met meer mensen tegelijkertijd aan hetzelfde document werken. Doordat je het document centraal onderbrengt op de servers van deze cloud-diensten kunnen alle collega's tegelijkertijd in hetzelfde bestand werken. Hoe dit in zijn werk gaat lees je hieronder.

Google Drive

Google Drive (voorheen Google Docs) is een webapplicatie waarvan je gebruik kunt maken als je ingelogd bent met een gratis Google-account ('Gmail-account' in de volksmond). Je hebt altijd een internetverbinding nodig, maar met de webbrowser Google Chrome en de Google Drive software, is het mogelijk om door te werken als de internetverbinding tijdelijk wegvalt. Veranderingen worden dan doorgevoerd zodra de verbinding hersteld is.

Je kunt in Google Drive nieuwe documenten aanmaken, maar ook bestaande documenten uploaden vanaf je computer. Om documenten die je upload naar Google Drive te kunnen bewerken, is het belangrijk om tijdens het uploaden te kiezen voor conversie naar het Google Docs-formaat. Later kun je documenten weer downloaden als een MS Office-, OpenOffice-, RTF-, TXT- of PDF-bestand.

Google Drive is op het moment de handigste manier om samen te werken aan documenten, spreadsheets, presentaties, diagrammen en webformulieren. Als meer mensen (maximaal 50) hetzelfde document openen, zie je elkaars cursor en toetsaanslagen. Alles loopt synchroon. Veranderingen worden direct opgeslagen en voor iedereen doorgevoerd. Met de versiehistorie krijg een goed beeld van de door iedereen ingebrachte veranderingen en kun je eerdere versies terughalen.

SkyDrive

SkyDrive is de gratis cloud-opslagdienst van Microsoft. Iedereen die je toegang geeft tot een Microsoft Office-document in je SkyDrive, kan vanuit zijn webbrowser of een lokale installatie van MS Office (Windows en Mac) een bijdrage leveren aan het document. Opgeslagen wijzigingen zijn direct voor iedereen te zien in zowel de web-interface als in ieders lokale MS Office. In deze video kun je zien hoe dit ongeveer in zijn werk gaat op een Windows PC. In deze videoreeks wordt het uitgebreider uitgelegd, maar de focus ligt hier op de Mac.

Office 365 is de zakelijke tegenhanger van SkyDrive. Het wordt op abonnementsbasis aangeboden aan kleine en grote bedrijven.

Brainstormen

Er zijn talloze webapplicaties die gecombineerd met (beeld)telefonie een vruchtbare brainstorm afstand mogelijk kunnen maken. Zo kun je ideeën verzamelen in een Google Drive of SkyDrive document, mindmappen met Mindmeister of plakbriefjes plakken met GroupZap.

Samenwerking op afstand laten slagen

Om samenwerking op afstand te laten slagen is het belangrijk om van tevoren alles goed voor te bereiden en uit te proberen. Zorg er samen voor dat iedereen vertrouwd is met de te gebruiken software en hardware. Begin eenvoudig en breid het aantal tools naar behoefte uit. 

Beeldcontact

Bij het gebruik van videobellen zijn de kwaliteit en de positie van de webcam erg belangrijk voor een prettige interactie. Plaats de webcam recht voor je, bovenop je monitor, zodat anderen jou en je gezichtsuitdrukkingen goed kunnen zien.

Te onpersoonlijk?

Samenwerken op afstand is natuurlijk geen vervanging voor ontmoeting in levenden lijve. Het is een hulpmiddel waarmee je op afstand iets voor elkaar kunt krijgen als samenkomen onpraktisch is. Met goede afspraken en de juiste verwachtingen doe je er allemaal je voordeel mee, zonder dat het ten koste hoeft te gaan van persoonlijk contact.

Bronnen

Het e-book 'Vergaderen op afstand' door Pierre Gorissen

Microsoft Office for Mac YouTube kanaal 

The Google Channel YouTube kanaal

The silent revolution: Cloud-based translation management systems, door Uwe Muegge

Online CAT Tools: Translating in the Cloud

Steve Jobs over het belang van de positie van de webcam bij WWDC 2003

OmegaT: vrije vertaalsoftware groeit op

Door Arno Peters en Mariëtte van Drunen

OmegaT is professionele open source-vertaalgeheugensoftware die bruikbaar is op meerdere platformen. Is deze software de moeite waard om eens te proberen?

De vertaalgeheugensoftware OmegaT is alweer sinds 2002 in ontwikkeling. De huidige projectleider, Didier Briel, brengt regelmatig nieuwe versies uit, die gepaard gaan met met een hele waslijst aan verbeteringen en functionele uitbreidingen. De broncode is beschikbaar onder een Open Source licentie, wat betekent dat u de software ook zelf mag aanpassen. In 10 jaar tijd is OmegaT uitgegroeid tot een volwaardig platform dat vertalers helpt om efficiënter te vertalen.

Flexibel
In tegenstelling tot een aantal andere vertaalgeheugenprogramma’s is OmegaT een op zichzelf staand programma. Dankzij de bestandsfilters hoeft de vertaler niet per se te beschikken over het programma waarmee de bronbestanden gemaakt zijn, zoals Word of PowerPoint. En omdat OmegaT in Java is geschreven, is de software bruikbaar met zowel Windows, Mac als Linux. Helaas kan OmegaT, net als Trados en Wordfast, geen plaatjes bewerken.

OmegaT ondersteunt sinds versie 2.5.0 standaard 27 bestandstypen, waaronder: (X)HTML, Microsoft Open XML (.docx, .xlsx, .pptx), OpenDocument (.odt, .ods, .odp), XLIFF, DocBook en PO. En na installatie van een speciale uitbreiding, genaamd Okapi Filters Plugin, ondersteunt het vertaalgeheugenprogramma ook Trados TagEditor TTX-bestanden, Wordfast Pro TXML-bestanden en InDesign IDML-bestanden.

Erg handige mogelijkheden
U kunt in OmegaT meerdere vertaalgeheugens en woordenlijsten gebruiken en woordenboeken installeren voor spellingcontrole. Als u samenwerkt met andere vertalers, kunt u de vertaalde segmenten voorzien van commentaar of zelfs van alternatieve vertalingen.

Overzichtelijk
De organisatie van vertaalprojecten binnen OmegaT is heel makkelijk: alles is te vinden in submappen onder de projectmap. Externe vertaalgeheugens komen in de submap tm, woordenlijsten in de submap glossaries en woordenboeken in de submap dictionaries. De bronbestanden moeten, eventueel in hun oorspronkelijke mappenstructuur, in de submap source staan. OmegaT zet de vertaalde bestanden vervolgens, met dezelfde mappenstructuur, in de submap target.

Hoe het werkt
OmegaT werkt met bestandsfilters. Eerst leest OmegaT het vertaalgeheugen van een project. Vervolgens kopieert OmegaT de inhoud van elk bronbestand naar een doelbestand. Tijdens deze kopieeractie filtert de software de inhoud op vertaalbare segmenten en vervangt OmegaT eerder vertaalde segmenten in de brontaal door de corresponderende vertalingen uit het vertaalgeheugen. OmegaT slaat de doelbestanden waar mogelijk in hetzelfde bestandsformaat op als het origineel. Wanneer u OmegaT opent, verschijnt overigens altijd de gids Snel Starten. Daarin kunt u snel de basisprincipes nalezen voor u aan de slag gaat.

Is OmegaT de moeite waard?
Ja, OmegaT is zeker de moeite van het proberen waard. Ik heb OmegaT al eens gebruikt en kon er toen heel snel mee aan de slag, bijna zonder de handleiding te lezen. Het is een eenvoudig te gebruiken programma en het biedt een breed scala aan mogelijkheden. Bovendien is het gratis en mag je het programma zelf op maat maken.

Praktische informatie
De documentatie van OmegaT is beschikbaar in 29 talen, waaronder het Nederlands. OmegaT is gratis te downloaden via www.omegat.org. De Okapi Filters Plugin waarmee u meer bestandsformaten kunt vertalen, vindt u op de website van Okapi Tools: www.opentag.com/okapi.

Welke vertaalsoftware past bij u?

Door Mariëlle van Benthum

Er is veel CAT-software beschikbaar. Maar welk programma ligt je het best en biedt je de beste mogelijkheden? Op de website http://www.translatorstraining.com/ maak je via korte films kennis met zo’n twintig vertaalprogramma’s.

TranslatorsTraning.com is een gemeenschappelijke onderneming van het Italiaanse Intrawelt en de Amerikaanse International Writer’s Group. Per CAT-product biedt TranslatorsTraining drie films aan. De eerste, met daarin de basistaken, is gratis. Voor geavanceerdere taken kunt u de overige films over het product tegen betaling bekijken (voor 41,99 euro per jaar). U kunt zich ook aanmelden voor de nieuwsbrief van Jost Zetzsche van de International Writer’s Group.

Gratis film
Voor elk product vroegen de makers van de website aan de ontwikkelaars van de CAT-software wat de beste manier is om met hun tool een bepaald Word-document te vertalen. De antwoorden vindt u in de eerste film. Daarin worden alle stappen doorlopen die nodig zijn om een nieuw vertaalproject te maken.

In iedere film is dezelfde brontekst gebruikt. Zo heeft u een vergelijk van dezelfde tekst vertaald met tal van verschillende CAT-producten, zoals MemoQ, SDL Trados Studio, Wordfast.

Bent u na het zien van een film enthousiast en wilt u de software kopen, kijk dan op TranslatorsTraining.com of er een speciale kortingsactie is.

Gedetailleerdere informatie tegen betaling
In de tweede film ziet u tegen betaling hoe u in die CAT-software een Word-document kunt openen dat al is voorvertaald met Trados, terwijl u gebruikmaakt van een vertaalgeheugen in TMX-formaat. In de laatste film wordt getoond hoe u een TTX-bestand opent dat al is voorvertaald met Trados TagEditor, met een vertaalgeheugen met de extensie .tmx. Betalende lezers vinden bovendien op het tabblad Academia aanvullende informatie over de verschillende vertaalprogramma’s.

Conclusie
TranslatorsTraining.com bevat nuttige informatie voor vertalers die overwegen een (ander) CAT-programma aan te schaffen en maakt een aankoop bovendien aantrekkelijker dankzij verschillende kortingsacties. Zie voor meer informatie http://www.translatorstraining.com/.