De vertaler als dichter: Literaire Vertaaldagen 2010

Door Dieuwke van der Veen

Wie had gedacht dat in het oude Utrechtse City, voorheen dé plek voor knok- en spektakelfilms, ooit nog eens een verhandeling over de vertaling van de Ilias zou worden gehouden?

Peter Bergsma, gastheer van de Literaire Vertaaldagen 2010, vertaler en directeur van Het Vertalershuis, vond dat het goed gaat met de dichtkunst: er zijn veel nieuwe vertalingen en vertaalkritieken. Hij wees ons tijdens zijn welkomstwoord op 10 december met klem op het bestaan van de website Schwob.nl, die zich ontfermt over vergeten en verwaarloosde literaire juweeltjes. Bijdragen zijn welkom: Schwob.nl, ter attentie van Alexandra Koch.

Een greep uit het programma:

- Patrick Lateur schiep een beeld van de eeuwenlange discussie - waar ook beroemdheden als Borges zich in hebben gemengd - over het vertalen van de klassieken. Moet je de hexameters van een gedicht handhaven in de vertaling - Lateur vindt van niet - of je juist richten op ritme en zangerigheid? Vergeet niet dat dergelijke verzen in de oudheid vaak werden gezongen, aldus Lateur.

- David Colmer, Australisch vertaler, maakte ons deelgenoot van de kwellingen die hij ondervonden had bij het vertalen van “De Danser” van Martinus Nijhoff. Hoe vertaal je “Alleen het zwart der openschroeiende ogen”? Of een mond die “opgebogen” is? En wat betekent het eigenlijk? In een geestige entr’acte liet hij de alternatieven die hij had bedacht en weer verworpen de revue passeren.

- Jan Mysjkin, vertaler Nederlands-Frans, deed ons beseffen dat het laten uitgeven van vertaalde poëzie tijd, energie en doorzettingsvermogen vergt. Met weemoed dacht hij terug aan de tijd dat in de oude stationnetjes van de “Petite Ceinture” in Parijs veel moois ontstond tijdens dichterlijke ontmoetingen. Geld speelt helaas een rol, en het Nederlandse Fonds voor de Letteren kreeg een compliment omdat het niet stuurt maar ondersteunt. Het Vlaams Fonds kwam er iets minder goed vanaf.

- Aan Hans Driessen (Duits-Nederlands), Diego Puls (Nederlands-Spaans) en Mariolein Sabarte Belacortu (Spaans-Nederlands) werd de Nederlands Letterenfonds Prijs voor de vertaler als cultureel bemiddelaar uitgereikt.

- Op dag twee, 11 december, waren er de traditionele vertaalworkshops voor proza en poëzie. Het kon voorkomen dat er over één alinea een uur heftig werd gediscussieerd, en zo hoort het ook. Tijdens de plenaire rapportage per groep bleek weer eens hoe vindingrijk vertalers zijn.

Meer Vlaamse werken vertaald

Door: Mariëlle van Benthum

Vlaams Minister van Cultuur Joke Schauvliege (Leefmilieu, Natuur en Cultuur) wil dat populaire Vlaamse boeken binnenkort behalve in het Frans, Engels en Duits, ook in het Spaans, het Arabisch en in de Scandinavische talen worden vertaald. 

Op termijn zouden zelfs nog meer markten moeten worden aangeboord, zoals de landen India, Japan, China en Korea in het Verre Oosten. “Als wij Murakami lezen, waarom zou een Japanner dan geen Lanoye of Claus lezen”, vraagt Schauvliege zich af.


Om haar doel te verwezenlijken wil de minister vertalingen van Vlaamse auteurs bevorderen via het Vlaams Fonds voor de Letteren. Schauvliege vraagt ook meer aandacht voor non-fictie. Ze geeft aan dat het genre veel groeimogelijkheden heeft in binnen- en buitenland. Ze voegt hieraan toe dat er naast de bestaande beurzen voor fictie ook beurzen moeten komen voor non-fictie.

Tevens wil de Vlaamse minister het systeem van stimuleringsbeurzen voor jonge auteurs voortzetten en uitbreiden, omdat jong literair talent belangrijk is.

Bronnen: het recente decembernummer van tijdschrift De Talen en de website van minister Schauvliege.

Workshopreeks voor Vlaamse vertalers

Op zaterdag 8 november vindt de eerste van vier dagen speciaal voor Vlaamse vertalers plaats.
Deze serie workshops voor genodigde vertalers is door het Expertisecentrum Literair Vertalen en het Vlaams Fonds voor de Letteren georganiseerd rond de problematiek van Vlaamse vertalers en hun toegang tot de Nederlandse markt.

Op de eerste dag zullen Janny Middelbeek en Rokus Hofstede een workshop verzorgen over de relatie tussen vertalers en uitgevers en atwoord geven op vragen als: Hoe benader je uitgevers? Hoe sleep je een opdracht in de wacht? Hoe houd je het contact in stand? Hoe overtuig je een uitgever dat de tekst die jij wil vertalen in zijn fonds past enz. Hierna is er gelegenheid voor de deelnemers om met een aantal uitgevers van gedachten te wisselen over de gestelde problematiek.

De tweede en derde dag zullen worden verzorgd door Chris Van de Poel en Elly Schippers die in hun vertaalateliers de aandacht zullen vestigen op het taalverschil tussen Vlaams en Nederlands. Op de vierde dag komt Frits van der Meij vertellen hoe een Nederlandse redacteur omgaat met teksten van (Vlaamse) vertalers.

Bron: Expertisecentrum Literair Vertalen