Beter zoeken met Google

Door Cas Jamin

Ik googel, jij googelt, wij googelen… Googelen is al helemaal ingeburgerd in de Nederlandse taal en iedereen doet het.  In 2011 verwerkte Google wereldwijd gemiddeld een miljard zoekopdrachten per dag. Vaak leveren die zoekopdrachten een enorme lijst op aan niet allemaal even relevante resultaten. Tijd om eens aandacht te besteden aan de kwaliteit van de zoekopdracht.

Formulering van je zoekopdracht

De Google-zoekmachine is een doorzoekbare index van de inhoud van miljarden webpagina’s. Met een zoekopdracht laat je Google webpagina’s uit zijn index selecteren waarin jouw zoektermen voorkomen.

Om via Google het antwoord op een vraag te vinden, kun je het beste proberen om je te verplaatsen in het taalgebruik van bronnen met een antwoord op je vraag. Hoe specifieker je kennis van het taalgebruik op relevante webpagina's, hoe gerichter je kunt zoeken. Een vakspecifieke term kan bijvoorbeeld dusdanig uniek zijn dat je heel gericht kunt vinden wat je zoekt.

De lading van je zoektermen

Het is goed om je bewust te zijn van de lading van je zoektermen. Woordkeuze is van grote invloed op de bronnen die je vindt. Een algemene term levert bijvoorbeeld al een ander resultaat op dan een medische term. Probeer wanneer je onderzoek doet, zoekopdrachten neutraal te formuleren, en probeer vooral verschillende zoekopdrachten uit.

Het is ook een goede gewoonte om het antwoord dat je verwacht niet in je zoekopdracht te leggen. Doe je dit wel, dan is er sprake van "confirmation bias". Je vraagt dan eigenlijk om een bevestiging van je eigen verwachtingen.

Woordvolgorde, hoofdletters en leestekens

Over het algemeen geeft Google het meeste gewicht aan webpagina’s waarin veel van de zoektermen in de ingegeven volgorde voorkomen. En ook voor Google staat er iets anders als je twee woorden omdraait. Hoofdletters en de meeste leestekens worden altijd genegeerd.

Zoekoperatoren

Zoekoperatoren zijn speciale instructies voor de zoekmachine die je kunt meegeven in je zoekopdracht. Als je deze zoekoperatoren slim combineert, kun je heel gericht zoeken.

Hieronder volgt een kort overzicht van de belangrijkste zoekoperatoren, waarna ik verder ga met de opbouw van zoekresultaten, handige zoekfilters en bijzondere zoekopdrachten en zoekfuncties.

Voor nog veel meer zoekoperatoren verwijs ik naar de bronvermelding.

OR

Pagina's met één van de twee of beide termen.
Let op de spatie voor en na de operator.
[zoekterm 1] OR [zoekterm B]

Deze operator is erg handig om tegelijkertijd met verschillende synoniemen of spellingvarianten te zoeken.

Bijvoorbeeld:
holiday OR vacation
bycycle OR cycle

Aanhalingstekens (" ")

Met aanhalingstekens kun je zoeken naar een exacte woordgroep, bijvoorbeeld een citaat. De tekst tussen de aanhalingstekens geldt dan als één zoekterm. Op een zoekterm tussen aanhalingstekens kun je weer alle andere zoekoperatoren loslaten.

Je kunt bijvoorbeeld aanhalingstekens plus het woordje 'origin' gebruiken om de herkomst van het volgende citaat uit het drukwezen te achterhalen: origin "The quick brown fox jumped over the lazy dog"

AND

Alleen webpagina's met term A en term B.
[zoekterm 1] AND [zoekterm B]
Let op de spatie voor en na de AND operator.

intext:

Hiermee weer je alle zoekresultaten die een bepaalde zoekterm niet bevatten.

intext:[vereiste zoekterm]

Tussen deze operator en de vereiste zoekterm komt geen spatie.

Bijvoorbeeld:
intext:"clone backup" software OR tools

Met deze zoekopdracht vraag je specifiek om clone backup software of tools. De essentiële woordgroep "clone backup" is als geheel een verplichte zoekterm, door de operator intext: te combineren met aanhalingstekens.

De zoektermen "software" en "tools" zijn in deze ICT-context zo'n beetje synoniem. Met de OR operator vind je zowel bronnen die spreken van "software", als bronnen die spreken over "tools".

Koppelteken (-)

Hiermee filter je webpagina's uit de zoekresultaten waarin een bepaalde term voorkomt. Dit is handig als je merkt dat een bepaalde term kenmerkend is voor de irrelevante zoekresultaten die je krijgt.

Aan het begin van de uit te filteren term komt een koppelteken, zonder spatie tussen het koppelteken en de uit te filteren term: -[uit te filteren term]

site:

Met deze operator zoek je alleen naar webpagina's binnen een bepaalde website (site:vertalersnieuws.blogspot.nl) of binnen een bepaald domein (site:org of site:.org).

De pagina met zoekresultaten

De pagina met zoekresultaten biedt veel nuttige aanwijzingen over de aard van de gevonden bronnen en welke trefwoorden je nog meer of beter kunt gebruiken om je zoekopdracht toe te spitsen.

Een zoekresultaat is als volgt opgebouwd:
1. Titel met link
2. Webadres
3. Stukje(s) tekst waarin je zoektermen voorkomen; gescheiden door een beletselteken (…).  De zoektermen worden daarin gemarkeerd als vette tekst.
5. Eventueel een zoekveld om rechtstreeks te zoeken binnen een grotere website.
6. Eventueel links naar de verschillende onderdelen van een grotere website.

Als je de informatie op de pagina met zoekresultaten goed weet te benutten kun je direct een stuk effectiever zoeken.

Filters

Na het versturen van een zoekopdracht kun je de resultaten verder toespitsen door te filteren op mediatype (nieuws, boeken, blogs, discussies, video's, producten, apps, patenten) of publicatiedatum. Zie voor de filteropties de kolom links naast de zoekresultaten en de zwarte menubalk boven in beeld.

Kleurfilter afbeeldingen

Als je naar afbeeldingen zoekt, kun je filteren op kleur. Dit biedt verrassende mogelijkheden. Zoek je bijvoorbeeld naar diagrammen, die veelal een witte achtergrond hebben? Of zoek je naar actiefoto's van sporters in het grasveld? Met het kleurfilter erbij is dit een fluitje van een cent.

Bijzondere zoekopdrachten

 

Definities opzoeken

Snel een definitie van een bepaald woord vinden is gemakkelijk met de zoekopdracht define[spatie][te definiëren term]. Bijzonder is dat je op deze manier ook definities kunt vinden van termen die niet in het woordenboek voorkomen.

Berekeningen en conversies

Als je een rekensom ingeeft als zoekopdracht, krijg je het antwoord op de rekensom terug. Omrekenen kan ook, met het magische woord in ertussen: 1 mijl in kilometer = 1,6 KM.

Gerelateerde afbeeldingen zoeken

Google kan zoeken naar vergelijkbare afbeeldingen. Hiervoor klik je op de link "vergelijkbaar" die verschijnt als je de muisaanwijzer op een gevonden afbeelding plaatst.

Een afbeeldingsbestand als zoekopdracht

Bij Google Afbeeldingen kun je een afbeeldingsbestand uploaden, om Google vergelijkbare afbeeldingen op het web te laten zoeken. Sleep hiervoor een afbeeldingsbestand van je computer naar het zoekveld op de Google-zoekpagina.

Op deze manier kun je bijvoorbeeld de naam van een gebouw dat je eerder fotografeerde opzoeken of meer informatie krijgen over een gevonden object. Met de Google Mobile App voor smartphones kun je een foto maken en deze direct naar Google sturen.

Conclusie

Het is goed om wat meer te weten over hoe Google werkt. Je kunt dan betere zoekopdrachten formuleren en je zoekopdracht specifieker maken. Na enige oefening zul je sneller en preciezer vinden wat je zoekt.


Bronnen
Number of Google searches each day
Google Schools its Algorithm
Eerste hulp bij e-Onderzoek
Power Searching With Google online course
Google Inside Search
Google Guide

Effectief lezen op het web

Door Cas Jamin

Gedurende de dag komen we allerlei interessante artikelen, video's en audiofragmenten op het web tegen. De links vliegen je als het ware om de oren op sociale media, in artikelen en blogposts en in vele zoekresultaten. Met slimme keuzes en een paar handige, digitale hulpmiddelen haal je meer uit die overvloed aan informatie en bovendien met minder stress en met behoud van aandacht.

Keuzes maken 
Het enorme aanbod aan nieuwe informatie maakt het noodzakelijk om keuzes te maken. Niet alleen keuzes over wie en welke websites je volgt, en welke publicaties je leest, maar ook afwegingen over je leesstrategie en hoe je je leestijd wilt afbakenen.

Of misschien maak je geen bewuste keuzes. Dan kan het zomaar gebeuren dat je veel tijd besteedt aan het oppervlakkig lezen van korte stukjes van uiteenlopende bronnen. Dat hoeft natuurlijk geen probleem te zijn, maar zonder het maken van een bewuste selectie kan het grote informatieaanbod in combinatie met beperkte tijd ook leiden tot keuzestress^{1 2 3}.

Al helemaal wanneer je gedurende de dag veel gebruikmaakt van notificaties van smartphone, e-mail en sociale media. Uiteindelijk consumeer je alleen nog reactief informatie en heb je het gevoel achter de feiten aan te lopen.

Het is het overwegen waard een gerichtere aanpak te hanteren met meer diepgang en focus als resultaat.

Digitale hulpmiddelen
Gelukkig zijn er verschillende digitale hulpmiddelen om je te helpen meer te focussen en je leestijd te concentreren.

Webfeeds
De vorige keer schreef ik over webfeeds: een gemakkelijke manier om op een centrale plaats uit het nieuwe aanbod van je favoriete websites te kunnen selecteren.

Door het duidelijke totaaloverzicht van een feedreader kun je gemakkelijk een weloverwogen selectie maken. In de feedreader is bijvoorbeeld duidelijk te zien hoeveel ongelezen artikelen er beschikbaar zijn en bij welke bronnen die horen. Als je merkt dat je met de huidige webfeedabonnementen te veel keuzes op je bordje hebt, of te veel irrelevant nieuws ziet, kun je snel bronnen schrappen of filters instellen om bepaalde onderwerpen te weren.

Steeds meer feedreaders kunnen lange artikelen die je later wilt lezen ook doorsturen naar een lees-later-dienst, een soort persoonlijke online leeslijst.

Lees-later-diensten
Ook een lees-later-dienst is een goed goed hulpmiddel om tijd te besparen. Lees-later-diensten zoals Read It later, Instapaper en Readability helpen je om online artikelen te bewaren voor een beter moment. Dit wordt ook wel 'time shifted reading’^{4 5} genoemd.

Door het gebruik van een lees-later-dienst kun je veel effectiever omgaan met je tijd en aandacht. Als je weet dat je later zeker de kans hebt om terug te komen op een interessant artikel, bijvoorbeeld omdat je dat gepland hebt, voel je niet de druk om alles te onderbreken en het maar weer direct (vluchtig) te lezen.

Met de applicaties voor tablets en smartphones kun je de bewaarde artikelen ook in de trein, in de wachtkamer of thuis op de bank lezen, net zoals je met een boek of tijdschrift zou doen.

Bewaarde artikelen worden desgewenst getoond in een rustige leesweergave, in een lettertype en kleurstelling naar keuze. Dit kan zowel met de webinterface, als met de applicaties voor tablet of smartphone.

Met Read It Later is het ook mogelijk om hyperlinks naar video's, podcasts of afbeeldingen op te slaan. Bij de andere diensten is dit op het moment van schrijven nog niet mogelijk.

Browseruitbreidingen voor prettig lezen 
Wil je de rustige leesweergave van lees-later-diensten ook voor artikelen die je niet opslaat, maar direct leest in je webbrowser? Dan zijn er een aantal browseruitbreidingen beschikbaar die deze functionaliteit bieden, zoals iReader, Evernote Clearly en Readability.

Bronnen 
[1] Wijnberg, R.W. (2009). Waarom meer keuze tot minder keuzevrijheid leidt, Nietzsche en Kant lezen de Krant (pp. 31-34). ISBN 978 90 234 4086 4.
[2] Schwartz, B.S. (2004). The paradox of Choice. ISBN 978 00 600 0568 9.
[3] Schwartz, B.S. (TED, 2005), On the Paradox of choice.
[4] Read It Later Blog (2011) - Is mobile affecting when we read?
[5] Gregory Cohen (meetcontent, march 2012) Planning for time-shifted reading.
NPR public radio (2008) - Think You're Multitasking? Think again.
MacSparky, David Sparks (2008) - Mail notification Liberation

Webfeeds: onbekend maakt onbemind?

Door Cas Jamin

Struin je regelmatig je favoriete websites en blogs met vaknieuws af op nieuwe inhoud? Zou je eigenlijk meer bronnen willen volgen, maar is het nu al zo'n gedoe om op een paar sites de nieuwe, relevante inhoud op te zoeken? 

Dat kan handiger, en wel met webfeeds.

Wat zijn webfeeds?
Veel websites bieden hun publicaties ook aan als een soort kanaal dat je gratis kunt volgen, een zogeheten webfeed. Een webfeed bevat op zijn minst de gepubliceerde koppen met een samenvatting en een link naar het volledige artikel. Vaak, vooral bij blogs, bevat de webfeed de volledige artikelen. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de webfeed van Vertalersnieuws.

Feedreaders 
Webfeeds volg je met een feedreader. Dit kan een programma zijn op je pc, Mac of tablet, maar het kan ook een online dienst zijn. Feedreaders geven een goed overzicht van alle recente publicaties op de websites waarvan je een webfeed volgt.

Met een feedreader kun je gemakkelijk uit een groot aantal online bronnen de nieuwe publicaties selecteren die voor jou relevant zijn. Je kunt gemakkelijk van weergave wisselen en filters loslaten op de artikelen. Artikelen die je niet interessant vindt of artikelen waar je niet aan toekomt, markeer je met één klik als gelezen. En interessante artikelen kun je bewaren en markeren om ze later (nog eens) te lezen.

Nut 
Webfeeds kunnen erg nuttig zijn voor vertalers en andere professionals. Zo kun je het laatste nieuws uit je branche bijhouden, leren van vakgenoten met een blog en de publicaties volgen van iedereen die belangrijk is voor je bedrijf.

Ook aankomende professionals kunnen hun voordeel doen met webfeeds. Door tijdens je studie websites en blogs uit het vakgebied te volgen, krijg je een beter beeld van de praktijk waarvoor je nu eigenlijk wordt opgeleid.

Aan de slag in twee stappen 

 1 Een feedreader kiezen 
Feedreaders zijn er globaal in twee soorten: standaard feedreaders en virtuele kranten. Met een standaard feedreader volg je veel nieuws op een heel efficiënte manier. De virtuele kranten zijn vooral geschikt voor het ontspannen lezen van enkele webfeeds.

Hieronder een kleine opsomming van de meest gebruikte feedreaders in beide categorieën:

Standaard feedreaders:

Google Reader (Online) 

RSS Owl (Windows, Mac, Linux) 

FeedDemon (Windows) 

FeedReader (Windows) 

NetNewsWire (Mac) 

Vienna (Mac) 

Virtuele kranten:

The Early Edition (iPad)
Pulp (iPad en Mac)
Reeder (iPad/iPod/iPhone/Mac) - een alternatieve, lokale interface voor Google Reader.

Er zijn nog veel meer feedreaders. Google maar eens ‘feedreader’ of ‘RSS reader’.

2 Je abonneren op webfeeds 
Er zijn verschillende manieren om je op een webfeed te abonneren. Hieronder een kort overzicht.

Abonneren met een link of knop op de website:

Als een website een webfeed aanbiedt, kom je veelal ergens op de website een link met de woorden ‘RSS’, ‘Atom’, ‘Feed’, ‘XML’ of ‘Subscribe’ tegen. Ook kun je de volgende knoppen aantreffen: , of .

Klik je op zo’n knop of link, dan ligt het aan de instellingen van je browser en je feedreader wat er gebeurt. In het beste geval krijg je de vraag of je een abonnement wilt nemen met de feedreader van je keuze.

Als dat niet het geval is, kun je met de rechter muisknop op een dergelijke knop of link klikken. Vervolgens kies je uit het snelmenu voor ‘koppeling kopiëren’ of ‘linkadres kopiëren’. Zo kopieer je een link die je in de feedreader kunt plakken om je op de webfeed te abonneren.

De browser gebruiken om een webfeed te vinden:

Soms is er op de website geen enkele verwijzing naar een webfeed te vinden, terwijl de website er wel een heeft. In dat geval kun je gebruik maken van het feit dat veel webbrowsers je attenderen op de aanwezigheid van een webfeed. Aan het einde van de adresbalk is dan een webfeed knopje te zien, dat direct verwijst naar het internetadres van de webfeed.

Je feedreader laten zoeken: 
Je kunt ook proberen om een internetadres in te vullen in je feedreader. Als er een webfeed voor die site is, vindt je feedreader deze meestal wel.

Verschillende webfeeds voor dezelfde website:
Soms zijn er verschillende webfeeds voor elk van de rubrieken van een website, zoals bijvoorbeeld bij veel online kranten. Elke rubriek heeft dan zijn eigen link of knop voor de bijbehorende webfeed, of je browser vindt voor elke rubriek waar je naartoe surft een andere webfeed. Bij blogs is er vaak een tweede webfeed voor de commentaren.

Conclusie
Webfeeds bestaan al zo’n 9 jaar en veel websites bieden ze ook al zo lang aan. Webfeeds zijn echter nog steeds erg onbekend bij het brede publiek. De onduidelijke, enigszins technische verwijzingen naar webfeeds doen geen recht aan het grote voordeel en gemak dat er voor elke professional of fervent online lezer achter schuil gaat.